Termal adaletin hedefi, insanların aşırı sıcaklarda güvenli biçimde yaşayabildiği, çalışabildiği ve hareket edebildiği; bunu sağlayan altyapı ve ekosistemlerin de uzun vadede ayakta kalabildiği bir kent yaratmak.
Aynı kentte, aynı sıcaklıkta herkes aynı ölçüde etkilenmiyor. Klimalı bir evde yaşayan, gölgeli alanlara erişebilen ya da çalışma saatlerini değiştirebilen biri için aşırı sıcak yönetilebilir bir sorun. Kötü konut koşullarında yaşayan, açık havada çalışan veya enerji faturasını ödemekte zorlanan biri için hayati bir riske dönüşebiliyor.
“Termal adalet” kavramı, sıcaklığın yarattığı risklerin ve serinlemeyi sağlayan imkânların toplumda ne kadar adil dağıldığına bakıyor.
Başka bir ifadeyle, “Kim sıcaktan daha fazla etkileniyor, kim serinleyebiliyor, bunun bedelini kim ödüyor?” sorularını soruyor.
Kavram, “çevresel adalet yaklaşımının aşırı sıcaklara uygulanması” olarak tanımlanıyor.
Odak noktası, bir mahalleyi serinletirken başka bir mahalleye, enerji sistemine, su kaynaklarına, ekosisteme ya da gelecek nesillere yeni bir yük yaratıp yaratmadığımızı sorgulamak.
Kentler aşırı sıcaklarla mücadele için daha fazla ağaç dikiyor, klima kullanımını yaygınlaştırıyor. Bunların hepsi gerekli, fakat bir kenti serinletmek, o kenti otomatik olarak daha adil hale getirmiyor.
Örneğin klima hayat kurtarabilir; ama klimayı kim satın alabiliyor ve artan elektrik faturasını kim karşılayabiliyor? Yeni parklar ve ağaçlandırma bir mahalleyi serinletebilir; ama yükselen gayrimenkul fiyatları nedeniyle o mahallede yaşayan düşük gelirli insanlar orada kalabilecek mi? Yeşil alanlar çoğalırken ihtiyaç duyulan su nereden gelecek?
Bu sorular giderek daha önemli hale geliyor.
200 binden fazla ölümün neredeyse tamamı önlenebilirdi
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre son dört yılda Avrupa Birliği ve bağlantılı ülkelerde 200 binden fazla insan sıcaklık nedeniyle hayatını kaybetti. Üstelik bu ölümlerin neredeyse tamamı önlenebilirdi.
2024 yılında küresel elektrik talebinin yaklaşık yüzde 70’ini temsil eden 40’tan fazla ülke, sıcak hava dalgaları sırasında yeni elektrik talebi rekorları kırdı. Çok sayıda ülkede ise büyük elektrik kesintileri ve dönüşümlü kesintiler yaşandı.
