AĞAÇLAR ZEYTİN DOLU AMA HESAP TUTMUYOR
Türkiye, bu yıl da zeytinyağında dünya ikinciliğine, sofralık zeytinde birinciliğe ulaşacak gibi. Ancak rekor beklentisi üreticiyi sevindirmeye yetmiyor.
Nedenini Dr. Mustafa Tan anlatsın:
“Bir kilo zeytinin üretim maliyeti 50-70, alım fiyatı 20-35 lira. Zeytinyağında ise maliyet 240-280 lirayken alım fiyatı 170-200 lira. Üreticinin, ürünün oluşumundan ambalaja girmesi ve tüketiciye ulaşmasına kadar oluşan masrafları karşılayamadığı bir tablo var.”
Dr. Tan’a göre bu, özellikle yere dökülen zeytinler, engebeli arazilerdekiler ile az ürün tutan ağaçlardakiler gibi toplama maliyeti yüksek ağaçların hasat edilememe riskini getirmekte:

‘YOK YILI’NA DÖNMESİN
“Zeytinin yağ verimi de düşük. Normalde yaklaşık 5 kilo zeytinden bir kilo yağ elde edilirken bu sezon aynı miktar için 6-10 kilo zeytin gerekiyor. Ki ek olarak ürün dalında ya da yerde bırakılırsa rekolte, tahminlerin yüzde 30-50 altında kalabilir. Rekor beklediğimiz bir sezon, adeta ‘yok yılı’na dönüşebilir” uyarısını yapıyor.
Dr. Tan, kuşaklardır zeytincilik yapan bir ailenin de üyesi. TARİŞ’te üreticilerin eğitimi ve araştırma-geliştirme ile geçen 40 yılını anlatırken, “Ben şu anda zeytinlikten geldim, ayaklarım çamur içinde” diyor. “Üretici zarar etme ihtimaline rağmen neden toplamaya devam ediyor” soruma yanıtı ise kısa ve net:
“Çünkü bu, ağaca ve toprağımıza aidiyet duygumuz, borcumuz ve vazifemizdir. Kazanmayı bıraktık… Yerde ya da dalda bırakmamaya çalışıyoruz.”
Ancak ağaca duyulan bağlılığın ekonomik yükü karşılamadığı da net.

PEKİ NE YAPILMALI
Önerileri şöyle:
– ÜRETİCİNİN MALİYETİ KARŞILANSIN: Zeytinyağına kilogram başı yaklaşık 1 Euro, sofralık zeytine 20 sent fark ödemesi yapılabilir.
– HASAT UCUZLATILSIN: Makineli tarıma geçilmeli. Ama destek yalnızca makine alımına hibe ile sınırlı kalmamalı. Yedek parça ve tamir giderlerini kolaylaştıracak ve ucuzlatacak destek programları da şart.
– KOOPERATİFLER DEVREYE GİRSİN: Fiyatlar maliyetin altına düştüğünde kooperatifler aracılığıyla stoklama yardımı sağlanmalı. Fiyat baskısı hafifletilmeli. Şu an İspanya bunu uygulamaya koydu.
– İHRACAT DESTEKLENSİN: Dökme, fason işlenmiş ve 1-5 kilogramlık ambalajlı ürünlerin ihracatında ton başına sırasıyla 100, 300 ve 750 dolara kadar iade yeniden uygulanmalı.
– YENİ PAZARLAR AÇILSIN: AB’ye gümrüksüz ve vergisiz zeytinyağı ihracat kontenjanımız 100 ton. Bu, en az 100 bin ton seviyesine çıkarılmalı. Çin, Kore vb. pazarlara ulaşmak için devletin ikili ticari ilişkilerinden yararlanılmalı; satış ve takas imkânları değerlendirilmeli.







