İstanbul’un 30 metre altında güneş ve toprak olmadan bitkiler yetiştiriliyor. Dikey tarım su ve alan tasarrufu sağlarken enerji tüketimi ve maliyeti, bu üretim modelinin geleceğini tartışmaya açıyor.
İstanbul’un kalabalığından 30 metre aşağı indiğinizde, tarımla yan yana düşünmeyeceğiniz bir yerdesiniz. Güneş yok, yağmur yok, toprak yok. Buna rağmen marullar, rokalar, naneler ve fideler büyüyor.
Kağıthane’deki İstanbul Kapalı Dikey Tarım Uygulama Merkezi’nde bitkilerin ihtiyaç duyduğu ışığı LED’ler sağlıyor. Su ve besin köklere kontrollü biçimde veriliyor. Sıcaklık, nem, karbondioksit ve suyun pH değeri ise otomatik kontrol sistemleriyle takip ediliyor.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’nın Türkiye’nin COP31 hazırlıkları kapsamında düzenlediği programda ziyaret ettiğimiz merkez, iklim değişikliğinin tarım üzerindeki baskısı artarken gıda üretiminin nasıl değişebileceğine dair dikkat çekici örneklerden biri.
Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı merkez, 2022’den bu yana farklı bitkilerin kapalı ortamda nasıl ve hangi koşullarda daha verimli yetiştirilebileceğini araştırıyor.
Merkezin Proje Koordinatörü Ziraat Yüksek Mühendisi Hakan Aşan, Independent Türkçe’ye bitkinin ihtiyaç duyduğu ışık, su, sıcaklık, besin, pH ve karbondioksit gibi koşulların burada kontrollü biçimde sağlandığını anlatıyor.
Peki neden 30 metre yerin altı?
Bunun nedenlerinden biri, dışarıdaki hava koşullarından büyük ölçüde etkilenmeyen bir ortam yaratmak.
“Gece gündüz, yaz kış sıcaklık farkı olmuyor. Burası yaz kış 18-20 derece” diyen Aşan, merkezin daha önce kullanılmayan bir yer altı alanına kurulduğunu söylüyor.
Aşan’ın verdiği bilgiye göre merkez 2022’de açıldığında, Londra’da yerin 33 metre altında faaliyet gösteren bir tesisin ardından dünyanın en derin ikinci tarımsal üretim noktasıydı. Londra’daki tesisin geçen yıl faaliyetlerini durdurmasının ardından İstanbul’daki merkezin hâlen üretim yapılan en derin tesis olduğunu söylüyor.
Ancak tesisin asıl ilginç yanı ne kadar derinde olduğu değil. Güneş, toprak ve yağmur olmadan tarım yapılabilmesi.
