Dünyada, tarımsal üretimin yapıldığı en derin noktayı biliyor musunuz? Çoğunuzun belki de hiç duymadığı bu üretim alanı İstanbul’da… Yerin 30 metre altına gizlenmiş…
Hakan Aşan… Hocası olmaktan gurur duyduğum bir ziraat mühendisi. Girişteki sorunun cevabını ondan alalım isterseniz…
Evet, bahsettiğimiz yer, İstanbul Kapalı Dikey Tarım Uygulama Merkezi. Tarım ve Orman Bakanlığı ile özel sektör iş birliğinin güzel bir örneği olarak kurulan bu merkez, 2022’de faaliyete geçmiş. Kağıthane Belediyesi Yeni Kültür Merkezi’nin eksi 8. katında…
Bu konuda ilk yazımı, “Dikey Tarım Yüksek Gıda Fiyatlarına Çözüm Olabilir mi?” başlığıyla, beş yıl önce Medium platformunda yazmıştım. O günden bugüne, dikey tarım, hayallerden gerçeğe dönüşürken gıda fiyatları hep yüksekte kalmaya devam etti. Evet, dikey tarım tam anlamıyla bir kurtarıcı olmayabilir ancak belirli ürünlerde gıda güvencesine katkı sağlayabilir.
Uzun zamandır merak ettiğim bu merkezi, gecikmeli de olsa geçen ay ziyaret ettim. Kağıthane’nin en yoğun bölgesinde, araçla sekiz kat aşağı inmenin şaşkınlığı içinde modern bir laboratuvara girdim. Bundan sonraki detaylar, ilk günkü heyecanı taşıyan Hakan Aşan’dan.
Hem derin hem dikey
Sadece 700 metrekare alandan oluşan tesis dört katmanlı hidroponik sistem üzerine kurulu. Sıcaklık, nem, karbondioksit ve aydınlatma gibi iklimlendirme ile pH ve elektriksel iletkenlik verileri, otomasyon üzerinden izlenip kontrol ediliyor. Kullanılan akıllı tarım teknolojilerinin tamamının ülkemizde geliştirildiğini de özellikle vurguluyor Hakan Aşan.
Kapalı devre hidroponik ile bitkinin kullanamadığı su arıtılarak, gerekli besin takviyesi ile tekrar tekrar üretimde kullanılıyor. Böylelikle sistemin en önemli artısı olan su tasarrufu, %99’lara ulaşan düzeyde sağlanmış oluyor.
Sistemin ikinci önemli artısı, üretimin yoğunlaşması. Üretim alanı sadece 320 metrekare. Dikey yapılanma sayesinde, geleneksel üretimde 20 bin metrekare alana karşılık gelen bir üretim mümkün olabiliyor. Bu ise 62,5 katlık bir yoğunluk diyor Aşan.
Sistemin üçüncü artısı, iklimden bağımsız ve kontrollü bir ortamda üretimin yapılabilmesi. Yapay iklimlendirme, üretim süresini de kısaltılabiliyor. Örneğin, gelenekselde 2-2,5 ayda üretilebilen fesleğen, merkezde şaşırtıcı derecede kısa, 22 günlük bir üretim döneminde hasat edilebiliyor. Yine tam kontrollü ve kapalı ortam sayesinde, iklim ve mevsim dalgalanmalarından etkilenmeden üretim yapılabiliyor. Günlük hayatta, gıdada en fazla tedirginlik yaşadığımız pestisit kalıntısı, bu sistemde sıfırlanmış durumda. Çünkü dış ortamdan izole üretimin pestisit kullanımına ihtiyaç bırakmadığını özellikle belirtiyor Hakan Aşan.







