Jeopolitik konumu, farklı iklim bölgeleri ve bereketli toprakları ile Türkiye önemli avantajlara sahip bir ülke. Ancak son dönemlerde yaşananlar gıda güvencemizi kırılgan hale getiriyor. Bu açıdan iklim krizini karbon azaltımı ile önlemek görevimiz olmakla birlikte ülkemizin katkısının sadece dünyanın yüzde 1’i kadar olduğu gerçeğiyle hareket etmek durumundayız. Bu bakımdan daha çok kontrol edebileceklerimize odaklanmalıyız. İklim değişimine uyum sağlamak ve yeni bilgileri daha hızlı edinip sahada uygulamak, gıda güvencemiz açısından, enerjimizi yoğunlaştırmamız gereken iki konu. Bu ikisinin kesişiminde ise güçlü bir tarımsal yayım sistemi yer alıyor.
“Üçlü sac ayağı”
Yeni bilginin, çiftçilere aktarılmasını ve benimsetilmesini sağlayan her türlü faaliyet tarımsal yayım olarak ifade edilebilir. Ülkemizde tarımsal yayım sistemi, üçlü sac ayağı üzerine oturuyor: Araştırma, yayım ve üretici. Her biri kritik önemde olan bu ayakların başarısı, aralarındaki iş birliği ve sinerjinin ne kadar kuvvetli olduğuna bağlı.
Ülkemizin tarımsal araştırma altyapısı çok güçlü. 40’ın üzerinde tarım eğitimi veren fakülte ile Tarım ve Orman Bakanlığı (TOB) bünyesindeki 49 araştırma enstitüsünde çok güçlü bir birikim söz konusu.
Üniversitelerdeki binlerce akademisyenin yanı sıra TOB’un kadrolarında 76 doçent, 2069 doktoralı ve 8 binin üzerinde yüksek lisanslı yetişmiş insan kaynağı mevcut.
Temel sorun, araştırma öncelikleri ile üreticinin gerçek ihtiyaçlarının örtüşmemesi. Çoğu zaman araştırma sonuçları, bilimsel yayınlar veya raporlarda kalıyor; üretici, hatta yayım teşkilatı bile bundan pratik çözümler elde edemiyor.
Araştırma öncelikleri, “öncelikli” konu
Araştırma önceliklerinin, akademik aşama kaygısı, yayınlanma imkanı ve proje kaynaklarına göre belirlenmesi bunun başlıca nedeni.
Oysaki bu öncelikler belirlenirken, politika yapıcıların, üreticilerin ve diğer paydaşların da görüşleri alınmalı. Ayrıca akademide “bilim iletişimi” de güçlendirilmeli.
Araştırmaların etki değerlendirmesinde sadece yayın ve atıflar değil, uygulamaya aktarımı da ölçü olmalı.
Çiftçi okulları, deneme çiftlikleri ve çiftlik sistem araştırmaları yaygınlaştırılmalı ve akademik aşama kriterlerinde yer almalı.
Yayım ayağında en büyük aktör TOB şüphesiz. Üniversiteler, ziraat odaları, üretici örgütleri, özel sektör ve tarım danışmanları, sınırlı da olsa yayım hizmeti sağlıyor.
Ancak bu kuruluşların kendi içindeki koordinasyon yetersizliği, yayım çalışmalarının verimliliğini azaltıyor. Dahası diğer iki bacakla (araştırma ve üretici) olan irtibat da oldukça yetersiz. Aslında sistemin sağlıklı işlemesinin baş aktörü yayımcılar olmalı.
Bu üç ayaktan, yayım faaliyetlerinin sonucunun görüleceği aktör olan üreticiler ise bu süreçte aktif değiller. Oysaki onları birikimleri ve geri dönüşleri, araştırma önceliklerini belirleyebilmeli.
