TÜRİB’in faaliyete geçişinden bu yana ELÜS piyasasındaki işlem hacminin 475 milyon liraya, işlem miktarının ise 64,5 milyon tona ulaştığını belirten TÜRİB Genel Müdürü Ali Kırali, “Ulusal piyasamızın yanında ülkemiz limanlarındaki Ticaret Bakanlığı kontrolü altındaki antrepolardaki ürünlerin de işlem görebilmesi için yeni bir Uluslararası Ürün Piyasası Projesi’nin yazılımını tamamladık. 1-2 ay içinde bu piyasayı da açacağız” dedi.
Tarım Gazetecileri ve Yazarları Derneği (TAGYAD) tarafından Türkiye Ürün İhtisas Borsasının (TÜRİB) faaliyete geçişinin 7’nci yılı ve 2026 Uluslararası Kadın Çiftçi Yılı’na özel bir basın buluşması gerçekleştirildi.
“Bolluğu yönetebilmek de önemli”
Etkinlikte konuşan Cumhurbaşkanlığı Tarım ve Gıda Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Aykut Gül, bitkisel üretimde geçen yıl yaşanan darlıktan sonra bu yıl beklenen bolluğu yönetmenin de ayrı bir bir sıkıntı olduğunu söyledi.
Küresel ölçekteki lojistik koridorlarında tıkanmalar nedeniyle gıda tedarikinde sıkıntılar olduğunun altını çizen Gül, “Ürettiğinizi ihtiyacı olan insanlar için pazara ulaştıramazsanız burada büyük sıkıntı vardır. Dünyada tüm büyük devletler yolları kapatırken, biz Türkiye olarak yol açıyoruz. Yeni koridorlar, Kalkınma Yolu başta olmak üzere Orta Koridor, en son Hicaz Demir Yolu… Tüm bunlara baktığınızda Türkiye ciddi anlamda görünürlüğünü artıran merkez ülke haline geliyor. Bu çok değerli.” diye konuştu.
Piyasaları anlamadan bazı şeyleri gerçekleştirmenin mümkün olmadığını dile getiren Prof. Dr. Gül, TÜRİB’in piyasanın düzenlenmesinde ciddi rol oynadığına işaret ederek, tüm yıl üretim yapılamadığını, bu nedenle sistemin, ürünlerin depolanması ile üretici ve tüketicinin korunması açısından önem taşıdığını söyledi.
Lisanslı depo kapasitesi 15,2 milyon tona yaklaştı
TÜRİB Genel Müdürü Ali Kırali ise son 5 yıllık ortalamaya bakıldığında Türkiye’de yıllık 37 milyon ton civarında hububat rekoltesi olduğunu, bunun da yaklaşık yüzde 41’ini depolayabilecek kapasiteye ulaşıldığını ifade etti.
2019’da kurulduğunda 4 milyon ton olan lisanslı depo kapasitesinin 7 yılda 15,2 milyon tona yaklaştığına işaret eden Kırali, şöyle devam etti:
“Önümüzdeki 2-3 yıl içinde bu kapasite 20 milyon tona yaklaşacak. Ülkedeki tarım ticaretinin yarısını TÜRİB’de yapar hale getireceğiz. Faaliyete geçişinden bu yana Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) piyasasındaki işlem hacmimiz 475 milyar liraya, işlem miktarımız 64,5 milyon tona ulaştı. 1,7 milyon alım satım işlemi yapıldı. Buğday yüzde 57 ile aslan payına sahip. Bu pay, mısırda yüzde 32, arpada yüzde 8, ayçiçeği tohumunda yüzde 1. Bunu çeşitlendirmek istiyoruz. Yeni ürünler de gelecek.”
İki tip kontratla piyasaya çıkılacak
Halen Vadeli İşlemler Piyasası üzerinde çalıştıklarını belirten Kırali, “İleri tarihli fiyat belirlenmesi, tarım sigortacılığı, risk yönetimi açısından tarım piyasasında önemli nokta olacak. Bu senenin sonuna doğru altyapıyı açtığımızda bu işlemlerin gerçekleşmesini sağlayacağız. Ekmeklik buğday ve mısır ELÜS’leri üzerine fiziki teslimatlı ve TÜRİB’in ekmeklik buğday, mısır ve hububat fiyat endekslerine dayalı nakdi uzlaşmalı olmak üzere iki tip kontratla piyasaya çıkmayı planlıyoruz. Burada tüm gerçek ve tüzel kişiler, aynı spot piyasamızda olduğu gibi işlem yapabilecekler” diye konuştu.
Uluslararası Ürün Piyasası faaliyete geçirilecek
Türkiye’nin coğrafi olarak kilit konumda olduğunu, ülkeyi ticaret “hub’ı” haline getirebilmek için çeşitli projeler yaptıklarını vurgulan Ali Kırali, Ticaret Bakanlığının izniyle faaliyet gösteren antrepolarda bulunan ithal tarım ürünlerinin daha etkin, şeffaf ve kolay erişilebilir bir piyasa yapısında işlem görebilmesi için “TÜRİB Uluslararası Ürün Piyasası’nın” faaliyete geçirilmesine yönelik çalışmaların son aşamaya geldiğini söyledi.
Piyasa katılımcılarının, tarım ürünü ithalatçıları, ihracatçıları ve uluslararası ürün ticareti yapan tüzel kişiler olacağını anlatan Kırali, projeye ilişkin şu bilgileri paylaştı:
“Ulusal piyasamızın yanında ülkemiz limanlarındaki Ticaret Bakanlığı kontrolü altındaki antrepolardaki ürünlerin de işlem görebilmesi için yeni bir Uluslararası Ürün Piyasası Projesi’nin yazılımını tamamladık, 1-2 ay içinde düğmeye basarak bu piyasayı da açacağız. Burada antrepolardaki ürünler ABD doları ve avro cinsinden işlem görecek, millileşmemiş ürünler. Böylece ülkemiz köprü vazifesi görecek. Ticareti daha da şeffaflaştırmak ve kayıt altına almak için önemli bir adım olacak.”
“Tarımın görünmeyen kahramanları”
Tarımın görünmeyen kahramanları çiftçilerin yanındaki kadın çiftçilerin çok kıymetli olduğunu belirterek konuşmasına başlayan BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Türkiye Temsilci Yardımcısı Ayşegül Selışık, “Kadın çiftçiler tarımsal üretimin her yerinde varlar. Tarlada, eşlerinin yanında ticarette yer alıyorlar. Küresel tarım gıda sisteminde kadınlar merkezde yer alıyor. FAO’nun en güncel değerlendirmelerine göre dünyada çalışan kadınların yüzde 36’sı tarım ve gıda sistemlerinde istihdam ediliyor” dedi.
Bugün küresel ölçekte gıdanın %80’inin küçük aile işletmeleri tarafından üretildiğini belirterek, “Ne yiyorsak, tarımın sigortası küçük aile işletmelerinden. Bunları ayakta tutanlar ise kadın çiftçiler. Buna rağmen kadın çiftçilerin finansmana, teknolojiye kısıtlı olarak erişebildiklerini biliyoruz. Öyle ki kadınlarda gıda güvensizliği %26,1 iken, erkekler için bu oran %24. Orada bile erkekler daha şanslı” diye konuştu.
Selışık, dünya genelindeki tarım-gıda iş gücünün %41’ini kadın çiftçilerin oluşturduğunu, buna karşın onların hâlâ güvencesiz işler, kötü çalışma koşulları ve sınırlı haklarla karşı karşıya olduklarının altını çizdi. “Kadınlar erkeklerle aynı araziye sahip olsalar, finansmana, teknolojiye erişimleri olsa küresel ekonomiye 1 trilyon dolar katkıları olacak. Kurumsal, yapısal engeller var.” diyen Selışık, Türkiye’de kadın istihdamının %45’ini kadın çiftçilerin oluşturduğuna dikkat çekti.
TOBB Kadın Girişimciler Kurulu Üyesi Işılay Reis Yorgun da, Türkiye’deki 2 milyon aile çiftçisinin %70’ini kadınların oluşturduğunu, buna karşılık ÇKS’ye kayıtlı kadın oranının ise %13,3 olduğunu söyledi. Yorgun, “Hedefimiz, üretimin her aşamasında kadınlarımızın söz sahibi olmaları, emeklerinin ekonomik değere dönüşmesi, kendi gelirlerini elde etmeleri ve sürdürülebilir bir ticari yapının kalıcı parçası haline gelmeleridir” dedi.
Kendisi de bir çiftçi olan Tarım ve Orman Gençlik Konseyi Ordu Temsilcisi Hayriyenur Kırman ise Gençlik Konseyinin çalışmalarını anlattı, fındığın işlenerek, katma değer kazandırılmasına yönelik projesini anlattı.
www.gidahatti.com/haber/28481596/tarim-yatirimcisi-kuresele-aciliyor
