Binlerce kilometreden ithal edilen fasulye, pirinç ve mercimek, Türkiye’de üretilenden çok daha ucuz. Bir zamanların lüks tüketim simgesi olan ithal muz, mevsimi olan ayvanın neredeyse yarı fiyatına.
Türkiye’de tarım alarm sinyalleri veriyor örneğin 2025 yılında çiftçilerin yaş ortalaması Türkiye Ziraat Odaları Birliği’ne (TZOB) göre 59; oysa 2020 yılında bu ortalama 51.3’tü. TÜİK’in tarım alanlarına ilişkin verileri de bunu gösteriyor. 2001 yılında 40 milyon 967 bin hektar tarım alanı vardı. 2024 verilerine göre Türkiye’deki toplam tarım alanı 38 milyon 640 bin hektar düzeyinde. Aradaki fark 2 milyon 327 bin hektar, yani 23 bin 270 kilometrekare. Yüzölçümü 9 bin 251 kilometrekare olan Kıbrıs Adası’nı baz alırsak, Türkiye 23 yılda 2.5 Kıbrıs kadar tarım alanını yitirmiş durumda.
“Raf maliyeti 21 lira”
Migros CEO’su Ömer Özgür Tort’un geçen hafta söylediği sözler de tarım sektöründe yaşanan bu tabloyu doğruluyor. Türkiye’de gıda sektörünün çok ciddi bir riskle karşı karşıya olduğunu belirterek üreticilerin para kazanamadığı için üretim yapmaktan uzaklaştığına dikkat çeken Tort “Türkiye üretimde kırılgan bir eşiğe geldi. Bu gidişle Türkiye’de satacak ürün bulamayabiliriz. Bu durum hem sektör hem de ülke için büyük bir tehdit. O zaman gıdayı da ithalat kalemlerinden biri haline getirmek zorunda kalmaktan kaygılıyız” şeklinde konuştu. Bitkisel üretim yerine ithalatın daha ucuz olduğunu belirten Tort, örnek olarak Kanada’dan ithal edilen kırmızı mercimeğe değindi ve ekledi: “Buna rağmen yerli üretimi tercih ediyoruz. Çok rahat ithalat yapabiliriz ama yapmak istemiyoruz.” Tort’un vurguladığı bir başka konu ise ürünlerin raf maliyetindeki yükseklik: “Ürün Antalya’da 5 lira, İstanbul’da 35 lira. Randımanlı üretim yoksa sıfır maliyetli bir ürünü İstanbul’da satmanın maliyeti 21 lira.”
Verilerin gösterdiği ve Tort’un çizdiği tablo, raflarda da karşımıza çıkıyor. Önce binlerce kilometre uzaktan gelen ithal mallara bir bakalım. Türkiye’ye yaklaşık 10 bin kilometre uzaklıktaki Brezilya’dan ithal edilen mangonun tanesi 49.95 lira. Adedi 79.95 liraya satılan ananas da, kilosu 89.95 lira olan muz da Türkiye’ye 11 bin kilometreden daha fazla mesafedeki Kosta Rika’dan geliyor. Tanesi 59.95 olan Hindistan cevizi ise 5 bin kilometreyi aşkın uzaklıktaki Fildişi Sahili menşeli. Yerli ürünlerde fiyatlar nasıl derseniz, Türkiye’de üretilen ayvanın kilosu 169.95 lira. Yeşil elma tezgahta kilosu 149.95 liraya alıcı bekliyor. Armudun kilosu 139.95, kırmızı elmanın da hakeza öyle… Sarı elmanın kilogram fiyatı ise 119.95 lira.
