Türkiye’de yılda 200’den fazla gastronomi festivali düzenleniyor. Belediyeler veya ilgili kamu kurumları tarafından festivallerin, yerel istihdam, ihracat bağlantıları, üretici gelirlerine etkisi üzerine yayımlanmış düzenli bir etki analizi raporu yok. Ekonomistlere göre, “etkinliklerin büyük kısmında kamu kaynaklarıyla ölçülebilir ekonomik çıktı üretmekten çok, görünürlük ekonomisi oluşturuluyor.”
Kamu kaynakları gösteri ekonomisine mi dönüşüyor?
Tüm dünya kıtlık, iklim felaketi, çatışmalarla sarsılırken, bireysel ve kamusal düzeyde yeni sorumluluk alanları inşa ederken, Türkiye “tüketimi teşvik eden, kısa vadeli memnuniyet üreten bir etkinlik biçimi üzerinden” sosyal medyada vasatlıkları alkışlayan bir kültürü besliyor. Festivaller gerçekten yerel kalkınma mı sağlıyor, yoksa kamusal kaynakların gösteri ekonomisine dönüşmesinin yeni vitrini mi oluyor?
Gerçek şefler mutfakta sahnedekiler kim?
Sektörün önemli şeflerinden birine göre, “gastronomi festivalleri son yıllarda bayi toplantılarına dönüştü. Vasat içerikler, her ilde aynı isimler, aynı sahne, aynı yemek, benzer özensizlikleri besliyor. Programlar illerin yemek kültüründen çok şefleri ağırlamaya döndü. Gerçek şefler mutfakta sahnedekiler kim.”
Gastronomi festivalleri kimi doyuruyor?
Festivallerin en şahanesini vaktiyle Gaziantep ve Alaçatı Ot Festivali yaptı. Festivale turlar düzenlendi, bilinmeyen markalar kendilerini gastronominin paydaşlarıyla buluşturdu, ilham veren konuşmacılar dinlendi, ilham alındı. Gelinen noktada ilhamın tadı kaçtı.
Yemek tarif eden çok, restoranlarda çalışacak usta yok
Pek çok il, Gaziantep olma hayaliyle milyonlarca liralık festival bütçeleri ayırırken, gastronominin “nitelikli iş gücü açığı” sorunu gözden kaçıyor. Kaynaklar sahneye, şova ve kısa vadeli görünürlüğe harcanıyor, mutfaklarda çalışacak usta, üretim hattında istihdam edilecek personel bulunamıyor. Bir zamanlar modellik ya da televizyon ünlülüğü üzerinden kurulan şöhret ekonomisi, bugün “şeflik–gastronomi–influencer” ekseninde yeniden üretiliyor, sektör, emeği değil vitrini ödüllendiriyor. Kocaman kazanlar etrafında kurulan “coşkulu atmosfer istihdam yaratmak yerine, israfı artıran, bir gösteri ekonomisini destekliyor.
