TÜSİAD ile FAO iş birliği ile hazırlanan “Türkiye’de Tarım Kooperatiflerinde İş Modelleri Araştırması” raporunda önerilen Kooperatifler Entegre İş Modeli (KEİM) ile kooperatiflerin pasif aracılardan, aktif ekonomik aktörlere dönüştürülmesi hedefleniyor. Böylece, sürdürülebilir ekonomik performans elde edilmesi amaçlanıyor.
TÜSİAD ile Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) iş birliğinde, Birleşmiş Milletler 2025 Uluslararası Kooperatifler Yılı kapsamında hazırlanan “Türkiye’de Tarım Kooperatiflerinde İş Modelleri Araştırması” ana raporu kamuoyu ile paylaşıldı.
Özel sektör, finans kuruluşları ve kooperatif temsilcilerini bir araya getiren etkinlikte, Türkiye’de tarımsal amaçlı kooperatiflerin mevcut durumda pazarla entegrasyon düzeyleri kapsamlı biçimde değerlendirildi. Bu çerçevede, üretici örgütlenmesi alanındaki yapısal sorunlara yönelik sürdürülebilir iş çözümleri ve öneriler paylaşıldı.
Model bütüncül bir yapı sunuyor
Araştırma bulguları kooperatiflerin sayısal olarak yaygın olmasına rağmen pazar entegrasyonu, kurumsal kapasite, ölçek ekonomisi ve yönetişim alanlarında önemli yapısal sorunlarla karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor.
Buna karşılık, başarılı ulusal ve uluslararası iyi uygulama örnekleri birlikte incelendiğinde kooperatiflerin güçlü ve istikrarlı pazar bağlantıları kurabildiği, profesyonel yönetişim yapıları geliştirdiği, kalite standartlarını benimsediği ve dijital çözümleri entegre ettiği durumlarda daha sürdürülebilir ekonomik performans elde edebildiği görülüyor. Bu çerçevede çalışmada önerilen Kooperatifler Entegre İş Modeli (KEİM), sözleşme, kalite, lojistik, finansman, üretim öncesi girdi temini ve risk yönetimi olmak üzere altı temel bileşeni entegre eden bütüncül bir yapı sunuyor.
Model teknolojilerin kullanımıyla veri temelli yönetimi ve izlenebilirliği güçlendirerek gerek ürün kalitesinde gerekse sözleşme içeriklerinde şeffaflık, güven ve standardizasyonu artırmayı hedefliyor. Kooperatiflerin önerilen iş modeli doğrultusunda güçlendirilmesi yalnızca üretici refahı ve kırsal kalkınma açısından değil aynı zamanda gıda arz güvenliği, değer zinciri verimliliği ve tarım-gıda sistemlerinin dayanıklılığı açısından stratejik bir öncelik alanı olarak yer alıyor.
“Kooperatifçiliğe ivme kazandırmayı hedefliyoruz”
Raporun tanıtımında konuşan TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı İzzet Özilhan, TÜSİAD olarak tarımı stratejik bir sektör olmanın yanı sıra sürdürülebilir kalkınmanın kalbi olarak gördükleirni belirterek, “Geçtiğimiz dönemlerde tarım ve gıda sektörü özelinde yürüttüğümüz çalışmalarda da tarımsal kooperatiflerin etkinleştirilmesini odak alanlarımızdan biri olarak konumlandırdık.
