Kırsal kesimde 2007 yılında ideale yakın diye tarif edebildiğimiz nüfus piramidinin 2025’e geldiğimizde son derece bozulduğunu, adeta ters piramide dönüşmekte olduğunu görüyoruz. Piramidin yaşlı nüfusun olduğu üst bölümü genişlerken en alttaki çocuk nüfus bölümü ile nüfusun en dinamik kesimini oluşturan 20-45 yaş bölümü iyice daralmış durumda.
Çarpık kentleşme ve çarpık demografik dönüşümün kırsal alana yansıması çok daha sancılı ve sorunlu bir değişim olarak karşımıza çıkıyor. Kırsal alandaki yaşanan bu demografik değişim, tarım ve hayvancılıktan enflasyona, ekonomik büyümeden istihdama, sosyal güvenlikten gelir dağılımına, eğitimden sağlığa ve sosyal hizmetlere çok yaygın alanda bir dizi birbirini besleyen karmaşık sorunu doğuruyor.
Yukarıdaki grafikler, 2007 ve 2025 yılları arasında köy ve şehirlerde nüfusun ve nüfusun yaş gruplarına dağılımının nasıl değiştiğini sergiliyor. Büyükşehir yasasıyla büyükşehir statüsündeki 30 ilin köyleri de mahalle sayıldığı için Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) şehirleşme oranı ve kır ve kentlerdeki nüfus yapısını istatistiklerde gerçek haliyle göremez olduk. Bu nedenle bu grafikler, nüfus verilerine köy ve şehir ayrımıyla sahip olduğumuz büyükşehir statüsü dışındaki 51 ili kapsıyor. 51 ilin verilerinin, 81 ilin tamamındaki eğilimleri de yansıttığını rahatlıkla kabul edebiliriz.
2007’de köylerin nüfus yapısı
5’erlik yaş dilimleri ile ortaya çıkan nüfus piramitlerinin 2007 yılındaki hali başlangıç düzeyinde bir yaşlanma eğilimini yansıtmakla birlikte orta gelir grubundaki ülkelerin yaşadığı demografik dönüşüm süreçlerinin genel karakteristiğiyle uyumlu bir görünüm taşıyor.
Özellikle kırsal kesimin nüfus yapısı çocuk nüfusunu yansıtan 0-4 yaş grubu ile 5-9 yaş grubundaki sınırlı daralma dışında ideal bir nüfus piramidine yakın bir görünüm sunuyor. 2007 yılında köy ve beldelerde yaşayan nüfusun yüzde 28,04’ünü 14 yaş ve altındaki çocuklar oluşturuyor. 15-24 yaş grubunun nüfus içindeki ağırlığı yüzde 17 düzeyinde. Nüfusun ekonomik ve sosyal olarak en aktif kesimi sayabileceğimiz 25-49 yaş grubunun kırsal nüfustaki payı ise yüzde 30,36. İleri yaşta ama çalışma çağı nüfusu içindeki 50-64 yaş grubu ise toplam içinde yüzde 13,63 paya sahip.
Sonuç olarak kırsal nüfusun yüzde 60.99’u çalışma çağı olarak kabul edilen 15-64 yaş grubu içinde. Buna karşın çalışma çağının üstündeki 65 yaş ve üstü grubun nüfustaki payı yüzde 10,97 ile sınırlı.
Bu haliyle 51 ildeki kırsal nüfusta yaş bağımlılık oranları pek sorun oluşturmayacak bir görünüm sunuyor. Toplam yaş bağımlılık oranı -yani 65 yaş ve üzeri nüfus ile 14 yaş ve altındaki çocuk nüfusunun toplamının çalışma çağındaki 15-64 yaş grubu nüfusa oranı- yüzde 63,96 düzeyinde. Ancak bunun büyük bölümünü genç yaş bağımlılığı oluşturuyor. Genç yaş bağımlılık oranı -yani 14 yaş ve altı çocuk nüfusun çalışma çağındaki nüfusa oranı- yüzde 45.98 düzeyinde. Yaşlı bağımlılık oranı -yani 65 yaş ve üstündeki nüfusun çalışma çağındaki nüfusa oranı- yüzde 17.98 ile sınırlı.
Buna göre 2007 yılında söz konusu 51 ilde köy ve beldelerde yaşayan çalışma çağındaki her 100 kişi, kendileriyle birlikte toplam 46’sı çocuk, 18’i yaşlı olmak üzere toplam 164 kişiye bakmak durumundaydı. Bağımlı olanların büyük çoğunluğunu oluşturan 46’sının çocuk olması, gelecek dönemin potansiyel işgücünü oluşturmaları nedeniyle, demografik ve ekonomik sürdürülebilirlik açısından pozitif bir çerçeve sunuyor.
