Bir akademisyen olarak tarımın teknik yönü yanında tarımın tarihçesi, sorunları ve geleceği konusunda araştırma yapma ve düşünce üretme çabasındayım. Tarımın serüvenini Türkiye’de bir ilk olarak “Tarım Bilim Tarihi–Yeşil Aydınlanma” kitabım da inceledim (bk. https://www.nobelyayin.com/tarim-bilim-tarihi-yesil-aydinlanma-20678.html). Bu yazıda bazı özet bilgileri paylaşacağım:
Türkiye’de her yıl 10 Ocak tarım öğrenimine başlanılmasının yıl dönümü olarak kutlanılmaktadır. Bu vesile ile başta tarım eğitimcileri olmak üzere tüm tarımcıların gününü tebrik ederim.
Türkiye’de modern anlamda ilk defa tarım eğitim ve öğretimi Osmanlı İmparatorluğu döneminde 10 Ocak 1846 yılında İstanbul Yeşilköy’de Ayamama Çiftliği’nde açılan Ziraat Mektebinde başladığı kabul edilir. Bu tarih -Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurulduktan sonra da- ziraat öğrenimin yıl dönümü olarak çok çeşitli etkinliklerle kutlanmaktadır.
Bu bilgiler yanında bu tarihin doğru olmadığı yönünde tarihi kayıtlarda mevcuttur (bk. Yıldırım, 2010. OTAM Dergisi, S: 223-238).
İhtiyaç
Genelde Ziraatı, özel olarak da pamuk tarımını gelişmesini isteyen Padişah Abdülmecit ABD’den uzman istemiştir. Amerikan Dışişleri Bakanlığı, 1846’da Dr. James Bolton Davis ve Dr. James Lawrence adlı uzmanları, Osmanlı Devleti’ne görevlendirdi. Bu uzmanların yardımı ile hazırlanan raporda “ziraat alanında behemehâl fiilen talim ve taallümüne ihtiyaç vardır.” düşüncesine yer verilmiştir. Yani günümüz Türkçesi ile bunu anlamı “tarımın uygulamalı ve ilmi yöntemlerle eğitimi” yapılmalıdır. Bunun sonucunda ziraat konusunda eğitim kurumlarının kurulması kararı alınmıştır.
Bundan sonra, Ziraat Talimhanesi’nin kuruluşu 12 Ocak 1847 tarihli Nizamname (Tüzük) ile gerçekleşmiş (Not: bu nedenle kutlama tarihi doğru değildir) ve Küçük Çekmece Ayamama Çiftliğinde 1848’de eğitim-öğretime başlanılmıştır. 1847 yılında Yeşilköy’de “ziraat okulunun kuruluş amacı, “Yedikule de açılmış olan bez dokuma fabrikasına gerekli ipliğin hammaddesini sağlayacak pamuğu yetiştirmek ve pamuk ziraatını geliştirmek” olarak açıklanmıştır. Ancak bu okul 1852’de tekrar açacağız diye kapatıldı. Bundan sonra açılan ziraat okullarının akıbetini de başka yazıda değineceğim.
Peki, okul niçin kapatılmıştı?
Okulun kapatılma gerekçeleri arasında taşradan öğrenci kazanılamaması, hocaların mesailerini tamamen okula verememeleri, yabancı uzmanlardan yeteri kadar faydalanılamaması, kış şartlarında öğrencilerin yaşadığı zorluklar ve başta kitap olmak üzere ders araç eksikliği gösterilmiştir.
