Narenciye dalında 4-6 TL’ye alıcı bulamıyor. Fiyatı düşen zeytini kimse toplamıyor. 4 TL’ye giden elmaları, üretici dalından yerlere döküyor. Bolluk yılı üreticiye yaramadı.
Son günlerde sosyal medyada sıkça paylaşılan videolara denk gelmişsinizdir. Antalya ve Mersin’deki üreticiler, kilogramına 4 TL fiyat teklif edilen elmaları ağaçlardan silkeleyerek yere döküyor. Manisa’nın Akhisar ilçesinde zeytin üreticileri düşük alım fiyatlarına tepki göstererek bir hafta boyunca zeytin hasadına ara verme kararı alıyor. Adana’da narenciye üreticileri yüksek rekolteyle girdikleri hasat sezonunda düşen fiyatlardan yakınıyor. Edirne’de çeltik üreticileri hasadın sonuna yaklaşırken açıklanan çeltik alım fiyatlarının beklentinin altında kaldığından şikayet ediyor.
Mazot fiyatı son bir ayda yüzde 8.2 arttı
Hatırlarsanız 22 Mayıs’ta “Var yılı geldi, Türkiye bolluk sınavına giriyor” başlıklı yazımızda bu sene tarımda rekor üretimlerin beklendiğini ve birçok ürün grubunda üreticilerin mağdur olabileceği uyarısında bulunmuştuk. Keşke yanılsaydık ama maalesef önemli ölçüde dediklerimiz çıktı.
Yaz aylarında farklı meyve ve sebzelerde fiyat kaynaklı yaşanan üretici mağduriyetini yazmıştık. Sonbaharda da farklı ürün gruplarında aynı sorun devam ediyor. Zira üretici artan maliyet ve düşen fiyat arasında sıkışmış durumda.
TÜİK’in yayımladığı son güncel verilere göre, Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) temmuzda yıllık bazda yüzde 27.6 arttı. Üreticinin ürün satış fiyatını gösteren Tarım-ÜFE ise aynı dönemde yüzde 18.8 yükseldi. Yani bir başka deyişle üretim maliyeti ile üretilen ürünün satış fiyatı arasında çiftçi aleyhine 9 puanlık bir fark oluştu. Tarım-GFE verisi iki ay geriden geliyor. Sahadan gelen bilgilere bakılırsa ağustos ve eylül verilerinde söz konusu makasın üretici aleyhine daha da açılması bekleniyor. Çünkü yem, mazot ve gübre fiyatlarındaki artış devam ediyor. Biz bu yazıyı yazdığımız sırada Tarım-ÜFE’nin yeni verisi geldi. Üreticinin ürün satış fiyatı eylülde aylık bazda yüzde 1.99 düştü ve yıllık bazda yüzde 12.93 yükseldi. Dolayısıyla bir nevi şu ana kadar yazdıklarımız teyit edilmiş oldu.
Öte yandan maliyetlerdeki artışa bir de tarımda en önemli girdilerin başında gelen mazot fiyatlarından örnek verelim. Mazot fiyatı son bir ayda yüzde 8.2 ve son bir yılda yüzde 78 yükselerek litresi 100 TL’ye dayandı.
Bu yıl rekor üretimler gerçekleştiğini daha önce detaylı şekilde yazmıştık. Böyle dönemlerde ihracat pazarları üretici fiyatları açısından sigorta niteliği taşır. Ama önceki yıllarda ihracata getirilen kısıt, yasak ya da kotaların yarattığı hasara son aylarda ihracat pazarlarında yaşanan jeopolitik krizler de eklenince deyim yerindeyse tedarik zinciri kırıldı ve ürünler elimizde kaldı.
Tarımın kronik sorunlarını aşamadığımız bir noktada katma değerli üretim ve markalı pazarlama stratejileri de olmayınca sektörün birçok kolunda ortaya koca bir mağduriyet çıktı. Tüm bu gelişmeler ışığında eylülde gıda enflasyonu aylık bazda yüzde 0.20 geriledi. Söz konusu düşüşe işlenmemiş gıdanın katkısı büyüktü. Özellikle yaş meyve ve sebze fiyatlarındaki sert düşüşler etkili oldu.
Limon ve mandalina dalında alıcı bekliyor
TÜİK’in bitkisel üretim birinci tahminine göre, geçen yılki zirai donun ardından bu yıl narenciye üretimi bol, dallar dolu. Geçen yıla göre mandalinada yüzde 46, portakalda yüzde 64 ve limonda yüzde 64’e yakın üretim artışı öngörülüyor. Bu da toplamda 7.3 milyon tonluk üretime işaret ediyor.
Çukurova’da Mayer çeşit limon dalında 4-6 TL’ye alıcı bekliyor. Halbuki üreticinin kilogram başına üretim maliyeti (toplama işçiliği hariç) zaten 6 TL’yi buluyor. Erkenci mandalina çeşitlerinde ise maliyetler 6-7 TL’yi bulurken, ürünün daldaki fiyatı 5-6 TL seviyelerinde.
Adana Çiftçiler Birliği Başkanı Mutlu Doğru “Bugünlerde bölgede 12-13 TL’nin altında satılan tüm ürünlerde üretici zarar ediyor. Halbuki çiftçi bu yılki kazancıyla gelecek senenin finansmanını sağlamalı ve masraflarını çıkarmalı” diyor.
Elma dalında 4 TL’ye düştü
Her ne kadar elma ile ilgili üreticilerin bireysel protestoları Mersin ve Antalya gibi illerde öne çıksa da elma üretiminde önemli paylara sahip olan Isparta ve Karaman’dan gelen haberler de üreticinin memnuniyetsizliğini ortaya koyuyor.
Zira elmada da bu yıl rekolte yüksek. TÜİK’e göre üretim, geçen sezona göre yüzde 94 artışla 2.3 milyon ton seviyesinden 4.4 milyon tona çıkacak.
Karaman Elma Üreticileri Birliği Başkanı Celil Serim, sezon başında dalında elma fiyatlarının 20-30 TL arasında telaffuz edildiğini ancak eylülde hasadın başlamasıyla birlikte 15-20 TL’ye indiğini söylüyor.
Sonraki haftalarda bölgesel yağışlarla birlikte kaliteli elmaların bir kısmının döküldüğünü belirten Serim, şimdilerde elmanın dalında 4-5 TL’ye satıldığını ifade ediyor.
Bahçelerin yüzde 20’sinde malın satılmadığını dile getiren Serim, şuan bahçelerde elmaların yerlere serili olduğunu söylüyor.
