ABD-İsrail-İran gerilimiyle Hürmüz Boğazı’nda trafiğin durma noktasına gelmesi, küresel enerji krizini tarım sektörüne taşıdı. Enerji fiyatlarındaki sıçrama, gübre üretimini ve taşımacılığını vururken; çiftçiler rekor kıran girdi maliyetleri nedeniyle üretim yapmakta zorlanıyor.
PETROL VE MOTORİN FİYATLARI ÜRETİMİ VURDU
Savaş öncesinde 70-80 dolar bandında seyreden petrolün 110 dolara fırlaması, tarımsal operasyon giderlerini doğrudan etkiledi.
- ABD’de motorin fiyatları: Bir ayda galon başına 3,6 dolardan 5,5 doların üzerine çıktı.
- Ekim, gübreleme ve ürün taşımacılığında temel girdi olan motorindeki bu %50’lik artış, çiftçilerin manevra alanını daralttı.
GÜBRE FİYATLARINDA ‘ÜRE’ ŞOKU
Küresel üre ihracatının yaklaşık yarısını, amonyak ihracatının ise üçte birini karşılayan Ortadoğu’daki aksamalar piyasayı altüst etti.
- Üre fiyatları: Çatışma öncesi 480 dolar olan ton fiyatı 750 dolara ulaştı.
- Kısıtlamalar: Çin’in iç arzı korumak için ihracatı durdurması ve Hindistan ile Bangladeş’teki tesis kapanmaları arz krizini derinleştirdi.
- Fitch Ratings Uyarısı: Kredi derecelendirme kuruluşu, gübre fiyat varsayımlarını %25 yükselterek belirsizliğin süreceğine dikkat çekti.
