Tüm Süt, Et ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Derneği (TÜSEDAD) Genel Başkanı Sencer Solakoğlu, turizm sezonunun yaklaşması nedeniyle sektörün çıkmaza girdiğini belirterek “Fiyatlar orantısız yükselecek” uyarısı yaptı.
Tüm Süt, Et ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Derneği (TÜSEDAD) Genel Başkanı Sencer Solakoğlu, turizm sezonunun başlamasıyla et ve sütte fiyatların çok orantısız şekilde yükseleceğini vurgulayarak “Bu sektör artık büyük bir çıkmaza girdi. Yeni gelecek hükümet kucağında saatli bomba bulacak” dedi.
Türkiye’nin hayvan açığını kapatmak için ilk aşamada 15 milyar dolarlık ithalat yapılması gerektiğini belirten Solakoğlu ile et ve süt sektörünü konuştuk.
KAPASİTE YÜZDE 25’E DÜŞTÜ
- Et ve sütte fiyatlar ne oldu da bu kadar yükseldi?
Son 4 yıldır süt fiyatları gıda enflasyonunun düşürülmesi için aşağıda tutuluyor. Uzun zamandır üretici etten ve sütten para kazanmıyor. Buradaki problem şöyle: Anaç hayvan süt veren inektir. Süt para etmediği için daha gaddarca ve normalin ötesinde kesime gidiyor. 4 yıldır süt fiyatları üzerinde yapılan baskı nedeniyle süt inekçiliğinden para kazanılmaması ineklerin gebe bırakılmayıp kesime gönderilmesine sebep oldu. 2022 yılında özellikle darbe çok ağır oldu. Artık bir süt üreticisi ürettiği her 1 litre sütten 2 liraya yakın zarar eder duruma geldi. Köylerde hayvan mevcudu çok düştü. Hem dişi hem besilik hayvan girişi minimuma indi.
Üretici etten de zarar ettiği için büyük endüstriyel işletmeler de aile çiftlikleri de artık yavru alıp beslememeye başladı. Büyük işletmelerde damların kullanılma kapasitesi yüzde 25’lere, aile işletmelerinde yüzde 50’nin altına düştü. Artık mezbahalar hayvan bulamaz oldular.
- Üretim düşerken tüketim ne durumda?
Ne yazık ki müthiş bir düşüş oldu. Hayvan sayısındaki düşüş, tüketimdeki düşüşten daha yüksek oldu. Tüketim düşmesine rağmen fiyatlar arttı.
- Şimdi ne olacak?
Şimdi yeni bir kriz kapıda. Et fiyatı çok yüksek seyrediyor. Geçen yıl düşük seyretmesine rağmen inekler kesildi. Şimdi et fiyatları yüksek seyrediyor yine kesiliyor. Bir inek kesildiği zaman yaklaşık 300 kilo kemikli et üretir. Kilosu 200 TL ortalamadan satıldığında 60 bin TL topluyor çiftçi. Faiz oranlarının yüzde 30 olduğu yerde çiftçi ineği kestiğinde ve bunu faize koyduğunda yılda 20 bin TL kazanabilir. Öbür taraftan 12 liraya kadar çıkan çiğ sütün litresi 10 liraya kadar düştü. Çiftçi yüzde 20 kayıpta. Artık çiftçi şunu hesaplıyor “İneği beslesem litresinde 1 lira kazansam en fazla yılda 10 bin TL kazanırım” diyor. Ayrıca yem ve çekeceği eziyet var riske almıyor ve ineği kesime gönderiyor.
