Orta Doğu’da artan gerilim ve özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, gıda ve içecek sektörünü doğrudan etkileyen yeni bir maliyet dalgasını tetikledi. Küresel plastik fiyatlarında beklenen artış, ambalaj maliyetleri üzerinden gıda fiyatlarına yansıma riski taşıyor.
Gıda sektöründe kullanılan plastik ambalajın payı oldukça yüksek. Hazır yemeklerden süt ürünlerine, etten tahıllara kadar birçok ürün plastikle paketlenirken, yalnızca su için yılda yaklaşık 600 milyar plastik şişe üretiliyor. Bu nedenle plastik fiyatlarındaki artış, sektörün tamamını etkileyen kritik bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Petrol ve hammadde krizi zincirleme etki meydana getiriyor
İran’ın, küresel enerji taşımacılığında kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatması, petrol ve doğalgaz arzını ciddi şekilde daralttı. Bu durum, plastik üretiminin temel girdileri olan petrol türevlerinin maliyetini hızla yükseltti. Avrupa’da ham petrol fiyatlarının bir günde %39’a kadar artması, bu etkinin boyutunu ortaya koyuyor.
Plastik üretiminde kullanılan polietilen, polipropilen ve etilen glikol gibi birçok kritik hammaddenin önemli bölümü Orta Doğu kaynaklı. Ayrıca plastik üretiminde kullanılan naftanın (petrol türevi hammadde) büyük kısmı da bu bölgeden sağlanıyor. Bu nedenle tedarik zincirindeki aksama, özellikle Asya başta olmak üzere küresel ölçekte üretimi baskı altına alıyor.
Birçok büyük petrokimya şirketi “force majeure” (mücbir sebep) ilan ederek tedariklerini sınırlamaya başladı. Bu durum, kısa ve orta vadede plastik ve ambalaj fiyatlarının daha da artacağı beklentisini güçlendiriyor.
.jpg "Gıda fiyatları için yeni risk: İran krizi ambalaj maliyetlerini vurdu 2")
Gıda üreticileri için çok yönlü maliyet baskısı
Artan plastik fiyatları, gıda ve içecek üreticileri için yalnızca ambalaj maliyeti anlamına gelmiyor. Aynı zamanda yakıt, lojistik, sigorta ve enerji maliyetlerinde de ciddi artışlar bekleniyor. Bu durum, üretimden raf fiyatına kadar tüm zinciri etkileyen geniş çaplı bir maliyet baskısı oluşturuyor.
Bununla birlikte cam ambalaj gibi alternatiflerin de enerji yoğun üretim süreçleri nedeniyle pahalanması bekleniyor. Ayrıca gübre üretiminde kullanılan kükürt arzının da risk altında olması, tarımsal üretim maliyetlerini artırabilecek bir diğer unsur olarak öne çıkıyor.
Uzmanlara göre, gıda ve içecek şirketleri kısa vadede alternatif ambalaj çözümlerine yönelmekte zorlanabilir. Mevcut sistemin plastik bağımlılığı yüksek olduğu için dönüşümün zaman alacağı belirtiliyor. Tüm bu gelişmeler, önümüzdeki dönemde gıda fiyatlarında yeni artışların gündeme gelebileceğine işaret ediyor.
