Eski HAYGEM Daire Başkanı Dr. Ender Burçak, hayvancılık sektöründeki gerilemeyi analiz etti: “Bugün yaşanan üretim düşüşü, 2021-2022 dönemindeki yoğun dişi hayvan kesiminin ve kırılan üretim zincirinin 2026’ya yansımasıdır.”
Tarım sektörünün deneyimli ismi Dr. Ender Burçak, sosyal medya üzerinden paylaştığı analizinde Türkiye’nin hayvancılıkta neden ithalat sarmalına girdiğini ve üretim rakamlarının neden gerilediğini sahada gözlemlediği gerçeklerle açıkladı. Burçak’a göre kriz, maliyet şokuyla başlayıp “damızlık katliamına” dönüşen bir süreçle tetiklendi.
Kriz Anında Kim, Nasıl Davrandı?
Burçak, maliyetlerin (yem, enerji, işçilik) hızla arttığı kriz döneminde işletmelerin sahada üç farklı tepki verdiğini belirtti:
Küçük İşletmeler: Karma yem pahalı olduğu için rasyonla oynayıp kaba yeme yöneldi; sonuç süt veriminde ve karlılıkta erime oldu.
Orta Ölçekli İşletmeler: Ne büyüyebildi ne küçülebildi; nakit zayıflığı nedeniyle krizi yönetemeyip en riskli grup haline geldi.
Büyük İşletmeler: Bir kısmı küçülürken, bir kısmı maliyeti minimize etmek için kapasite artırımına ve damızlık ithalatına yöneldi. Normalde %15-25 olan reforme (ayırma) oranı, bu dönemde %40’lara fırladı.
En Kritik Hata: “Dişi Hayvan Kesimi”
Analizdeki en çarpıcı nokta, 2021 Aralık ve 2022 Haziran ayları arasında yaşanan yoğun dişi hayvan kesimi oldu. Burçak, bu kaybın sadece o günü değil, geleceği de yok ettiğini vurguladı:
