HAYGEM Eski Daire Başkanı Dr. Ender Burçak, kırmızı ette ithalat bağımlılığını azaltmak için verilen desteklerin buzağının doğumuyla sınırlı kalmaması gerektiğini belirtti. Burçak, boş besi kapasitesinin yerli hayvanla değerlendirilmesi ve ithal damızlıklarla kurulan sürülerin kendi damızlığını yenileyebilmesi için üretim, büyütme ve alım süreçlerinin birlikte planlanmasını önerdi.
Türkiye’de etçi damızlık ithalatı ve sütçü sürülerden etçi melez buzağı üretimine yönelik destekler sürerken, bu adımların besilik hayvan ihtiyacına nasıl kalıcı çözüm sağlayacağı tartışılıyor. HAYGEM Eski Daire Başkanı Dr. Ender Burçak, “Boş ahırları kim dolduracak?” başlıklı değerlendirmesinde, desteklenen üretimin besiciye düzenli ve sürdürülebilir bir yerli hayvan kaynağı olarak ulaşmasının önemini ele aldı.
ABD’de sütçü sürülerde etçi melezleme uygulamasını Türkiye’deki destek modeliyle karşılaştıran Burçak, besilik üretimi artırılırken sütçü damızlık kaynağının korunması gerektiğini vurguladı.
Yetiştirici ile besici arasında fiyat, alım ve teslim koşulları önceden belirlenmiş modeller geliştirilmesini öneren Burçak’ın değerlendirmesinde dikkat çeken başlıklar şöyle:
Kendi besilik hayvanımızı düzenli üreten bir yapıya nasıl geçeceğiz?
Türkiye, kırmızı ette ithalat ihtiyacını azaltmak için bir yandan etçi damızlık hayvan getiriyor, diğer yandan sütçü sürülerden etçi melez buzağı üretimini destekliyor. Besilik hayvan ve et ithalatı da sürüyor. Bu uygulamaları birlikte ele aldığımızda, hangi hayvanın hangi kanaldan temin edildiğinden daha önemli bir soruyla karşılaşıyoruz: Dışarıdan besilik sağlayarak işletmeleri çalıştıran yapıdan, kendi besilik hayvanını düzenli üreten bir yapıya nasıl geçeceğiz?
Etçi damızlık yatırımları, besilik hayvan ihtiyacını karşılayacak anaç sürüler oluşturmayı; melezleme ise mevcut sütçü hayvan varlığından et üretimi için daha fazla yararlanmayı amaçlıyor.
Fakat buzağının doğmasıyla besicinin ihtiyacının karşılanması arasında büyütme, alım ve pazarlama kararları var. Bakanlığın üretime yönelik adımlarının ithalata bağımlılığı azaltabilmesi, bu aşamaların da birbirine bağlanmasına bağlı.
ABD’de yükselen et fiyatlarına rağmen sürülerin büyütülmesinde yaşanan güçlükleri anlamamız açısından, sütçü sürülerde etçi melezleme (Beef-on-Dairy) modeline ve damızlık üretimiyle ilişkisine bakmakta yarar görüyorum.
ABD’de üretimi alıcının talebi yönlendiriyor
Sütçü sürülerde etçi melezleme (Beef-on-Dairy) uygulaması, sütçü anaçların bir bölümünün etçi boğa spermasıyla tohumlanmasına dayanıyor.
Süt işletmesi kendi damızlık ihtiyacını karşılarken besi sektörünün istediği melez yavruları da üretiyor. Besicinin bu buzağılara beklediği besi ve karkas özelliklerine göre daha yüksek bedel ödemesi, süt yetiştiricisinin tohumlama tercihini değiştiriyor. Et piyasasındaki talep böylece süt işletmesinin üretim kararına kadar uzanıyor.
