Anadolu’da halk arasında güzel bir deyim vardır: “Arpa gibi yanmak.”
Arpa, saman gibi harlı harlı alev alıp hemen sönmez. İçten içe yanar. Ağır ağır yanar. Dışarıdan bakınca büyük bir alev görünmez ama içi kor gibidir. Kolay kolay da sönmez.
Bugün ülkemizin tarlalarında yalnız arpa hasadı başlamadı. Çiftçinin içindeki yangın da yeniden başladı.
Bu yangın traktörün mazot deposunda yanıyor. Gübrenin torbasında, ilacın bidonunda, biçerdöverin dönüm saatinde yanıyor. Banka kredisinin faizinde, kooperatif borcunda, elektrik faturasında yanıyor. Tarım kredi kooperatifleri ise tüccar gibi kar mantığıyla çalışıyor.
Peki, bu yıl ürün yok mu?
Var.
Yağışlar birçok bölgede iyi gitti. Kuraklık geçen yıllara göre daha az hissedildi. Arpa zaten kıraç alanların dayanıklı ürünlerinden biridir. Erken olgunlaşır, hastalığa ve susuzluğa daha dirençlidir. Buğday için de benzer şeyler söylenebilir; ancak bazı buğday çeşitleri kuraklığa ve hastalıklara karşı daha hassastır.
Bu yıl iklim koşullarının uygun gitmesi, tahıl ekilen bölgelerde yağışın bol olması rekolte beklentisini artırdı. Yani çiftçi birçok yerde dönüm başına geçen yıla göre daha fazla ürün alacak gibi görünüyor.
Ürün bol olunca çiftçinin yüzünün gülmesi gerekmez mi?
Normal bir düzende evet. Ama bu hükümetin tarım düzeninde ürün bol olunca çoğu zaman üreticinin değil, alıcının eli güçleniyor. Hasat başlar başlamaz tüccar fiyatı aşağı çekiyor. Bu aslında sadece tahılda değil, bütün ürünlerde bu şekilde oluyor.
Çiftçi ise bekleyemiyor.
Çünkü mazot borçla alınmış. Gübre borçla alınmış. Tohum, ilaç, traktör bakımı, biçerdöver parası üst üste binmiş. Bankanın günü gelmiş. Evin ihtiyacı var. Üretici ürünü depoya koyup aylarca bekletecek güce sahip olmadığı için, tarladan çıkan ürünü hemen satmak zorunda kalıyor.
İşte piyasanın “serbestliği” burada başlıyor.
Serbest olan kim?
Çiftçi mi?
Hayır. Çiftçi kendi arazisinde kendi emeğiyle düzenin sömürü çarkına bağlı.
Serbest olan tüccar.
Hükümet bu yıl arpada alım fiyatını kilo başına 12 lira 75 kuruş, buğdayda ise 16 lira elli kuruş olarak açıkladı. Bu fiyat özellikle küçük üreticinin ürününün maliyetini bile karşılamıyor. Buna rağmen tüccarlar bu bedeli bile vermiyor üreticiye.
Bazı bölgelerde tüccarın arpaya 11 liraya, buğdayı ise 14 lira seviyelerine indirdiği konuşuluyor.
Peki çiftçinin maliyeti ne oldu?
Mazot geçen yılki mazot mu? Gübre geçen yılki gübre mi? İlaç, işçilik, yedek parça, nakliye, elektrik maliyeti aynı mı kaldı?
Hayır.
Neredeyse her kalem hububata verilen fiyat artışının iki katına dayanmış durumda. Çiftçi daha fazla ürün alsa bile, sattığı ürünün parası maliyetini karşılamıyorsa ortada bereket kalmıyor. Yeni bir yoksullaşma oluyor.
