BM Çevre Programı’na göre mevcut politikalarla bu yüzyılda sanayileşme öncesine göre yaklaşık 2,8 derece ısınmaya gidiyoruz. Ülkeler taahhütlerini eksiksiz yerine getirse bile yaklaşık 2,6 derece görüp göreceğimiz. Halbuki, Paris’te ısınmayı 2 derecenin epey altında tutmaya ve 1,5 dereceyle sınırlamaya çalışacağımıza söz vermiştik.
Ayça Tekin-Koru yazdı….
Geçen hafta Amerikalılar Kongre’nin iki kanadını da Demokratlara verdi. Associated Press’in seçim anketinde oy verenlerin yaklaşık üçte ikisi Trump’ın politikalarının enflasyonu körüklediğini söyledi. Washington sonucu tartışırken Antalya’da BM iklim zirvesi COP31 başladı. Haliyle, aklıma şu soru takılıyor: Seçmen bugünkü enerji faturasını sandığa götürüyorsa, hükümet yarının enerji sistemini kurmanın masrafını kime yazacak?
ABD’de yeni Kongre, Ocak ayında bütçeyi ve yönetimin harcamalarını daha sıkı denetleyebilir. Antalya’da ise bunun hemen bir karşılığı yok. Federal yönetim resmî heyet göndermedi. ABD geçen Ocak’ta Paris Anlaşması’ndan ayrıldı. Anlaşmanın dayandığı BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nden çekilmesi de Şubat 2027’de yürürlüğe girecek. Kongre’de çoğunluk el değiştirdi diye Beyaz Saray’ın dış politikası el değiştirmiyor.
Peki seçmen dünyada da yön mü değiştiriyor? Pew’in 2024 seçimleri incelemesinde hayat pahalılığından ve siyasi düzenden hoşnutsuz olan seçmenlerin pek çok ülkede iktidarları zorladığını görüyoruz. Sonrasında Almanya’da AfD oyunu yüzde 10,4’ten 20,8’e çıkardı. Macaristan’da Viktor Orbán 16 yıl sonra iktidarı merkez sağdaki rakibine kaybetti. ABD’de ise kazanan Demokratlar oldu.
İtirazın adresi ülkeden ülkeye değişiyor. Kutuplaşma konusunda daha temkinliyim. Benzin fiyatı yüzünden oyunu değiştiren biri ertesi sabah komşusunun siyasi görüşü hakkında pekala hâlâ aynı şeyleri düşünebilir. Yani Batı Cephesinde öyle hemen bir şey değişmez. Tepki oyudur verilmiş olan. Cezadır. Ama toptan bir düşünce değişikliği değildir çoğu kez.
BM Kalkınma Programı, 2024’te 77 ülkede sorduğunda, her beş kişiden dördü hükümetinin iklim konusunda daha güçlü adımlar atmasını istedi. Bir otomotiv işçisinin ankette bu cevabı veririp ertesi gün fabrikasında kaç vardiyanın kalacağını sormasında şaşılacak bir şey yok. Avrupa’da otomotiv tartışması tam da bu yüzden önemli.
Ucuz panel pahalı bağımlılık
AB, 2040’a kadar net sera gazı emisyonlarını 1990’a göre yüzde 90 azaltma hedefini Mart’ta yasalaştırdı. 2036’dan itibaren bunun en çok beş puanı uluslararası karbon kredileriyle karşılanabilecek.
Otomotivde ise Komisyon, 2035’te yeni otomobil ve hafif ticari araçların egzoz emisyonu için öngörülen yüzde 100’lük azaltımı yüzde 90’a indirmeyi teklif ediyor. Kalan kısmı telafi etmenin yollarından biri de AB’de üretilmiş düşük karbonlu çelik kullanmak. Teklif hala yasama sürecinde. Brüksel, pahalı enerji ve Çin rekabeti karşısında kendi fabrikalarına hareket alanı açmaya çalışırken, yıl başında kesin dönemine giren sınırda karbon düzenlemesiyle ithal çeliğin karbonunu da hesaba katıyor.
Pekin 2035’e kadar sera gazı emisyonlarını zirve düzeyinin yüzde 7 ila 10 altına indirmeyi taahhüt ediyor. Avrupa’nın hesabı 1990’dan başladığı için iki oranı yan yana koyup bir lig tablosu çıkarmanın alemi yok.
