Dünya, mevcut politikalarla 2,8 derecelik ısınmaya doğru ilerliyor. Küresel emisyonların 2035’e kadar yüzde 45 azaltılması gerekiyor. Gelişmekte olan ülkeler için yıllık 1,3 trilyon dolarlık iklim finansmanı hedefi masada. COP31, iklim diplomasisinin en kritik sınavlarından birine sahne olacak. Fosil yakıtlardan çıkış, temiz enerji, finansman, ticaret, sanayinin dönüşümü, dirençli şehirler ve adil geçiş Antalya’nın gündeminde.
İklim zirvelerinin kendine özgü bir dili var. Hedefler açıklanıyor, taahhütler yenileniyor, bildiriler yayımlanıyor. Müzakereler çoğu zaman son geceye uzuyor. Bir kelimenin ya da bir virgülün metne girmesi ya da çıkması için saatlerce pazarlık yapılıyor. Ardından ülkeler evlerine dönüyor. Atmosfer ise bütün bu diplomatik çabaları büyük bir sessizlikle izlemeye devam ediyor. Bu kez ev sahibi Türkiye. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31, bugün Antalya’da başlıyor. On iki gün boyunca dünyanın iklim politikaları, enerji tercihleri, finansman öncelikleri ve ekonomik geleceği tartışılacak.
Antalya’ya gelirken tablo pek iç açıcı değil
Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın (UNEP) 2026 Emisyon Açığı Raporu, mevcut politikalarla yüzyıl sonunda küresel sıcaklık artışının 2,8 dereceye ulaşabileceğini ortaya koyuyor. Ülkelerin mevcut iklim taahhütlerinin eksiksiz uygulanması halinde bile ısınma yaklaşık 2,6 derece düzeyinde kalıyor. Haberin detayını hemen yan sütunda okuyabilirsiniz. Paris Anlaşması’nın 1,5 derece hedefiyle aramızdaki mesafe büyüyor. Bu hedefe geri dönüşü mümkün kılacak bir patikaya girebilmek için küresel sera gazı emisyonlarının 2025 seviyesine göre 2030’da yüzde 18, 2035’te yüzde 45, 2040’ta ise yüzde 69 azaltılması gerekiyor.
1,3 trilyon dolarlık soru: Parayı kim bulacak?
Antalya’nın en zorlu müzakerelerinden biri iklim finansmanı olacak. Gelişmekte olan ülkeler için 2035’e kadar yıllık en az 300 milyar dolarlık finansman sağlanması ve toplam iklim finansmanının yılda 1,3 trilyon dolara çıkarılması yönündeki hedefler, ülkeler arasındaki güven sınavının merkezinde bulunuyor. Üstelik finansmanın miktarı kadar niteliği de önemli. Kaynaklar hibe mi olacak, kredi mi? Borç yükü zaten ağır olan ülkeler iklim yatırımlarını nasıl finanse edecek? Özel sektör sermayesi hangi garantilerle harekete geçirilecek? Uyum yatırımlarına ne kadar pay ayrılacak? Bugün iklim finansmanı, ekonomi politikalarının merkezine yerleşmiş durumda. Bankaların kredi kararlarından sigorta sektörünün risk hesaplamalarına, şirketlerin yatırım tercihlerinden ülkelerin borçlanma maliyetlerine kadar uzanan geniş bir alanı etkiliyor. Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde’ın COP31 öncesinde yaptığı uyarı da bu nedenle önemli: Aşırı hava olaylarının ekonomik maliyeti büyürken hareketsiz kalmanın faturası giderek ağırlaşıyor. Kısacası iklim için ayrılacak kaynağın maliyetini tartışırken, hiçbir şey yapmamanın maliyetini gözden kaçırıyoruz.
