Şap hastalığı nedeniyle borsalar bir bir kapanıyor. Ette yarı yarıya, sütte ise yüzde 35’e yakın kayıp gündemde, yetiştiriciler ‘Kriz kapıda’ diyor.
Bir yılda yüzde 30’u aşan yem zamlarıyla nefesi kesilen besici, yeni bir çıkmaza girdi. Geçen yıl şap hastalığının ağır darbe vurduğu hayvancılık sektörü, yeni dalganın şokunu yaşıyor. Ağrı’dan başlayan karantina dalgası Yalova’ya uzanırken, 5 günde 12 canlı hayvan borsası kapatıldı. Ağrı, Kayseri, Sivas, Ankara, Nevşehir, Sakarya, Kırşehir, İzmir, Yozgat ve Yalova’da birer ve Uşak’ta iki canlı hayvan borsası kapatıldı. Hayvan hareketinin kısıtlanmasıyla üretici, yeni maliyet yüküyle karşı karşıya. Besici 85 bin liraya aldığı buzağıyı 20 ay besleyip kârla satmaya çabalarken, artan maliyetler emeği bile karşılamaz hale getirdi. Hayvan borsaları 1 ay kapanınca çiftçi hayvanını satamayacak, besleme maliyeti daha da artacak. Vatandaş ise sofradan uzun zamandır eksilen ete hasret kalacak.
ŞAP FİYATLARI ARTIRACAK
Geçen yıl şap hastalığı nedeniyle ülke genelinde tüm hayvan borsalarının kapanmasıyla büyük bir kriz yaşanmış, ekonomik zarar 160 milyar TL olarak hesaplanmıştı. Aşılamanın yüzde 92’ye ulaştığını, yayılmanın sınırlandırıldığını açıklanmıştı. Ancak sektör, aşının tek başına tehdidi ortadan kaldırmadığına dikkat çekti. Şapın Türkiye’ye yayılabileceği endişesi büyürken, yüksek bulaş üreticinin korkulu rüyası oldu. Kontrol altına alınmazsa et veriminde yüzde 45’e sütte ise yüzde 35’e varan kayıplar gündemde. Şap sofradaki ürünü de tehdit ediyor. Süre uzarsa et ve süt fiyatlarının da etkilenmesinin kaçınılmaz olduğu belirtiliyor.
Tarımsal Üretim ve Küçükbaş Yetiştiricileri Derneği Başkanı Nihat Çelik, hayvan hareketinin uzun süre kısıtlanması halinde kayıpların arz zincirine de yansıyacağı uyarısında bulundu. Çelik, “Pazar kapandığında işletmede tutma süresi uzuyor, yem ve bakım maliyeti artıyor ve nakit akışı bozuluyor” dedi. Hastalığın üreme problemleri ve genç hayvan ölümleri gibi doğrudan kayıplara da yol açtığını belirten Çelik, mücadele sürerken üreticinin ekonomik olarak yalnız bırakılmaması gerektiğini ifade etti.
Yeme para yetişmiyor
Türkiye Ziraat Odaları Birliği’ne göre son bir yılda besi yemi fiyatı yüzde 34.5, süt yemi yüzde 31.8 arttı. Şap hastalığı nedeniyle hayvan hareketiin kısıtlanması ve yükselen yem maliyetleri kırmızı ette yeni zam endişesini artırırken, zam sinyalleri de geldi. Büyükbaş hayvanın canlı kilo fiyatı 420-510 TL, dana karkasın kilogram fiyatı ise 600 TL seviyesinde bulunuyor. Ulusal Kırmızı Et Konseyi, canlı hayvan fiyatlarının karkas et fiyatlarına yaklaştığını ve besicilerin zarar riski taşıdığını aktardı. Et Üreticileri ve Sanayicileri Derneği Başkanı Ahmet Yücesan, hanelerin et tüketimini azaltmasıyla talebin daraldığını belirterek 1 kilo sucukta yaklaşık 700 gram et bulunduğunu, et maliyetinin 450 TL’ye, üretim harcamalarıyla birlikte toplam maliyetin ise 1.400 TL’ye ulaştığını ifade etti.
