COP31’de Türkiye’nin, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035’e kadar yüzde 35’e çıkarma hedefi, farklı ülkeleri aynı masada buluşturuyor. Ancak dönüşümün hızı ve nasıl finanse edileceği konusunda aşılması gereken engeller de var. Gelecek yıl COP32’ye ev sahipliği yapacak Etiyopya, “35’e 35” hedefine desteğini açıklarken, Avrupa Komisyonu da elektrifikasyon yatırımlarını hızlandırmayı amaçlayan yeni bir finansman koalisyonunu duyurdu.
COP31’de Türkiye’nin “2035’e kadar yüzde 35 elektrifikasyon” hedefi, zirvenin enerji gündeminde geniş yer buluyor. Ancak aynı hedefin etrafında buluşan ülkelerin durumları birbirinden bir hayli farklı. Enerji tüketiminde elektriğin payını artırmaya çalışan ülkelerin yanı sıra nüfusunun önemli bir bölümünün hâlâ elektriğe erişemediği ülkeler de var. Diyalog tam da bu noktada başlıyor.
COP31 kapsamında düzenlenen Küresel Elektrifikasyon Bakanlar Toplantısı ve Elektrifikasyon Forumu’nda ülkelerin farklı ihtiyaçları bir arada ele alındı. Gelişmekte olan ülkeler finansman ve altyapı eksiklerini, gelişmiş ülkeler ise artan elektrik talebinin temiz enerjiyle karşılanması gerektiğini vurguladı.
Türkiye’nin elektrifikasyon gündemine bir destek de gelecek yıl COP32’ye ev sahipliği yapacak Etiyopya’dan geldi. COP32 Başkanlığı adına konuşan Dr. Selam Kidane Abebe, Etiyopya’nın 35’e 35 taahhüdünü desteklediğini açıkladı. Öte yandan Almanya ve Norveç de “35’e 35” taahhüdüne destek veren ülkeler arasında. Avrupa Birliği’nin de gerekli bürokratik işlemleri tamamlamasının ardından taahhüde katılması bekleniyor.
Toplantıda öne çıkan bir başka gelişme ise Avrupa Komisyonu’nun, gelişmekte olan ülkelerde elektrifikasyon yatırımlarının önünü açmayı amaçlayan Electrify Now Finansman Koalisyonu’nu duyurması oldu.
Taahhütler zaten verildi, sıra uygulamada
Elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının yaklaşık yüzde 23’ten yüzde 35’e çıkarılması hedeflenirken, bu aynı zamanda kullanılan fosil yakıtların yerine elektrikli teknolojilerin yaygınlaşması anlamına da geliyor. Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) Genel Direktörü Francesco La Camera ise yeni hedef belirleme tartışmalarına tepki gösterdi. Paris Anlaşması ve Dubai’de düzenlenen COP28’de taahhütlerin zaten verildiğini hatırlatan La Camera, artık bu sözlerin yerine getirilmesi gerektiğini söyledi. “35’e 35” ile ülkelerden yeni taahhütler istenmediğini vurgulayarak müzakerecilere, verilen sözleri uygulamaya geçirecek adımlar üzerinde çalışma çağrısı yaptı.
Türkiye’nin sunduğu taahhüt de her ülkeye aynı oranda elektrifikasyon zorunluluğu getirmiyor. Ülkelerin farklı koşullarını gözeten, yeni bağlayıcı ulusal yükümlülükler oluşturmayan ortak bir hedef olarak tanımlanıyor. Hedefin hayata geçirilmesi için Küresel Elektrifikasyon Girişimi de duyuruldu. Girişim kapsamında ülkeler deneyimlerini paylaşacak, elektrifikasyondaki ilerleme izlenecek ve özellikle dağıtım şebekelerini geliştirmek için ortak çalışmalar yürütülecek.
