Kömürden çıkış tarihi taahhüdü güç görünüyor
Enerji Bakanlığımız galiba elindeki fosil yakıtlara dayalı ve de geleceği müphem şirketlere ait hisse senetlerini bugün yüksek fiyattan millete devrederek, yarın kömürden çıkış tarihi açıkladığında ortaya çıkacak zararını sınırlandırmayı düşünüyor. Yoksa kömür madenlerini halka arz etme taahhüdü COP31’de pek hoş olurdu doğrusu.
Tera paylarındaki işlemlere ilişkin SPK’nın suç duyurusu ve işlem yasağı kararları sonrasında hisse senedi piyasası daha toparlanamamışken, Sermaye Piyasası Kurulu bu tür halka arzlara acaba nasıl yaklaşır? İzlemesi ilginç olacak doğrusu.
COP31, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne (United Nations Framework Convention on Climate Change-UNFCCC) taraf olan ülkelerin 31. Konferansı 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya’da yapılacak. Toplantıya yaklaşık 200 ülkeden, 100 bin civarında katılımcı bekleniyor, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın konuyla ilgili açıklamasına göre. Önemli değil, çok önemli. Önce onu tespit edelim.
Her yıl düzenlenen iklim Taraflar Konferansı’nda (COP) iz bırakacak bir adım atılması için çaba gösteriliyor. Aklımızda kalanlar var mesela. 1997’de Japonya’nın Kyoto kentinde düzenlenen COP3’te, sanayileşmiş ülkeler ve geçiş ekonomileri için bağlayıcı sera gazı emisyon hedefleri getiren Kyoto Protokolü kabul edilmişti.
Fransa’nın Paris kentinde 2015 yılında düzenlenen COP21’de ise ülkelerin kendi belirledikleri bağlayıcı olmayan karbon salımı azaltma hedeflerini (Ulusal Katkı Beyanı-Nationally Determined Contributions-NDC) beş yılda bir açıklamaları karara bağlanmıştı. Ulusal Katkı Beyanı’ndaki azaltım hedefine ulaşmak, esasen bağlayıcı bir sonuç yükümlülüğü değil. Yani beyanda yer alan hedefe ulaşmak, anlaşma kapsamında hukuken zorunlu değil. Ama beyanların hazırlanması, bildirmesi ve yürürlükte tutulması, ayrıca hedeflerine ulaşmak için ülke içinde emisyon azaltım önlemlerinin alınması hukuki bir yükümlülük.
Her Taraflar Konferansı’nda bir adım atılmaya çalışılıyor. Peki, bu çabalar her zaman ortak bir karara dönüşüyor mu? Hayır. Unutmayın, yaklaşık 200 ülkeden 100 bin kişinin katıldığı bir konferansta yürütülen bir müzakere süreci bu. Her ülkenin derdi de farklı.
Geçen yıl Brezilya’nın Belém kentinde düzenlenen30’da enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan uzaklaşmak için ortak bir yol haritası hazırlanması önerisi üzerinde uzlaşma sağlanamadı. Yine de Brezilya’nın COP30 Başkanlığı çalışmayı kendi girişimi olarak sürdürdü ve yol haritasını Ekim 2026’da yayımladı.
Hedefler var, takip edilebilir uygulama adımları yok
Şimdi, bu hafta toplanacak COP31’in artık bir uygulamaya geçiş zirvesi olması gerektiğinin altı çiziliyor. Haksız değil bu serzeniş doğrusu, küresel ısınmanın sonuçlarını uzun bir süredir biliyoruz. Akdeniz’de deniz suyu sıcaklığının ne kadar arttığını, orman yangınlarının turizmi zorlaştırdığını hep biliyoruz. İklim değişikliği konusunda bir farkındalık var. Ortada bir dizi hedef de var artık. Ama takip edilebilir uygulama adımları yok. Ne yok? Süreçle ilgili bir önceliklendirme hala yok.
Başlangıçta “COP31’de, hakikaten, konuşmaktan yapmaya geçilebilir mi?” diye sorduğum o işte. Uygulama Zirvesi iddiasını, bu seferki Taraflar Konferansı’nda uygulamaya koymak mümkün olabilir mi?
Bana sorarsanız, konuşmaktan yapmaya geçmek için adım atmanın tam zamanı COP31. Hem de iz bırakmak için son derece müsait bir konu uygulama adımlarına geçişin tasarlanması. Peki, ama nasıl?
