Pasifik’te güçlenen El Nino, tarım bölgelerinde kuraklık, aşırı yağış ve sıcaklık riskini büyütürken buğday, mısır, pirinç, kahve, şeker, kakao, soya ve palm yağı gibi ürünlerde fiyat riskini artırıyor. Küresel tarım stratejileri danışmanlık şirketi Beroe uzun süren bir El Nino’nun küresel gıda emtia fiyatlarını yüzde 14-16 artırabileceğini öngörüyor.
Pasifik’in sıcak suları yalnızca okyanusun üzerinde kalmıyor; dünyanın tarlalarına, limanlarına ve emtia piyasalarına doğru ilerliyor. Bu kez piyasanın karşı karşıya olduğu risk, sıradan bir hava olayı değil. El Nino güçleniyor ve meteoroloji uzmanlarına göre 2026 sonbahar-kış döneminde çok güçlü bir olay yaşanma ihtimali yüzde 90’ın üzerinde. Ekim-aralık dönemi için ise 1950’den bu yana kaydedilen en güçlü olayları aşabilecek “tarihsel” bir El Nino olasılığı yüzde 75.
Küresel tarım stratejileri danışmanlık şirketi Beroe’nin değerlendirmesine göre uzun sürebilecek bir El Nino, gübre kıtlığı, yüksek enerji maliyetleri ve jeopolitik gerilimlerle birleşirse küresel gıda emtia fiyatlarında yüzde 14-16’lık bir artışa katkıda bulunabilir. Etki en çok buğday, mısır, pirinç, kahve, şeker, kakao, soya ve palm yağında ortaya çıkabilir ve ayrıca gübre, enerji maliyetleri, navlun ve biyoyakıt politikaları etkilenebilir. Fiyat baskısı 2028 yılına kadar sürebilir.
Kakao ilk alarmı veriyor
Hava koşullarına en hassas ürünler arasında kakao, şeker, kahve, bitkisel yağlar ve palm yağı öne çıkıyor. Beroe, kısa vadede en yüksek tedarik riskini kakaoda görüyor. Batı Afrika’daki aşırı yağış, hastalık baskısı ve zayıf ürün gelişiminin üzerine El Nino’nun eklenmesi, kritik büyüme döneminde üretim riskini artırabilir.
Şekerde bölgesel risk
Şeker tarafında risk daha bölgesel. Hindistan’da muson yağışları, stoklar ve etanol üretimine yönelen şeker kamışı arzı fiyatları etkileyebilirken, Brezilya küresel ihracat için daha güçlü bir arz tabanı oluşturuyor. Palm yağında ise asıl baskının 2027’de belirginleşmesi bekleniyor. Malezya ve Tayland’da üretim, yaşlanan plantasyonlar ve biyodizel talebi fiyat görünümünü belirleyecek.
Tahıllarda eşzamanlı arz şoku
Tahıllarda da tablo tek yönlü değil. ABD ve Brezilya’daki olumlu üretim beklentileri küresel mısır arzını rahatlatabilirken, Avrupa’daki verim endişeleri bölgesel fiyatları yukarı çekebilir. Bu nedenle “Süper El Nino”nun küresel bir gıda kıtlığı yaratmasından ziyade, ürün ve bölge bazında eşzamanlı arz şokları ve sert fiyat hareketleri yaratması daha olası bir senaryo olarak öne çıkıyor.
