FAO Gıda Fiyat Endeksi, Ağustos’ta gıda arzına ilişkin endişelerde yaşanan artışın etkisiyle bir önceki aya göre yüzde 1,9 yükseliş kaydetti. Olumsuz hava koşulları, Orta Doğu çatışmaları ve Karadeniz ticaret lojistiği, başlıca gıda ürünlerinin fiyatlarındaki artışın başlıca nedenleri arasında yer alıyor.
Küresel olarak ticareti yapılan beş ayrı gıda emtiasının uluslararası fiyatlarındaki aylık değişimleri izleyen BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Gıda Fiyat Endeksi, yüksek sıcaklıklar ve diğer hava koşullarına bağlı risklerin arz beklentileri konusunda endişeleri artırmasının etkisiyle, Ağustos ayında yükseldi.
“Risk primi, gıda piyasalarına geri döndü”
Dünya gıda emtia fiyatlarının gösterge endeksi, Ağustos 2026’da revize edilmiş Temmuz seviyesine göre yüzde 1,9 ve bir yıl öncesine göre yüzde 2,5 artışla ortalama 133,3 puan oldu.
FAO Baş Ekonomisti Maximo Torero, “Ağustos ayındaki küresel gıda fiyatlarındaki artış, risk priminin gıda piyasalarına geri döndüğünün bir uyarısıdır: iklim şokları, jeopolitik gerilimler ve aksayan ticaret lojistiği, arz beklentilerini daraltmak için bir araya geliyor ve bu da dayanıklılığın, açık ticaretin ve güvenli girdi akışlarının artık küresel gıda fiyat istikrarı için merkezi önem taşıdığını gösteriyor” dedi.
Beş endeksin tamamı arttı
FAO Tahıl Fiyat Endeksi, Ağustos’ta güçlü ithalat talebi, mahsul beklentilerine ilişkin artan endişeler ve kritik ticaret akışlarını çevreleyen devam eden belirsizlik nedeniyle tüm önemli tahılların uluslararası fiyatlarının yükselmesiyle Temmuz ayına göre %2,2 arttı. Küresel buğday fiyatları Ağustos ayında %2,6 artarak bir önceki yılın aynı dönemine göre %15,0 daha yüksek seviyeye ulaştı; bu artışta Karadeniz ihracat lojistiğindeki sürekli aksamalar, sıcak ve kurak havanın ardından Avrupa’nın büyük bölümünde düşük üretim beklentileri ve zayıflayan ABD doları etkili oldu. Dünya mısır fiyatları, Temmuz ayına göre %2,5 arttı; bu artışta Amerika Birleşik Devletleri’nin bazı bölgelerinde verim beklentilerine ilişkin artan endişeler, Avrupa Birliği’nde kötüleşen üretim beklentileri, etanol ve yem sektörlerinden gelen güçlü talep, Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle girdi tedarikinde yaşanan aksamalar ve Ukrayna’nın ihracat akışlarındaki düşüş etkili oldu. FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi ise Asya ve Afrika ülkelerinin sürekli alımlarıyla desteklenerek %0,5 arttı.
FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, Temmuz ayına göre %1,1 artış gösterdi. Bu artış, güçlü küresel ithalat talebi ve El Niño’nun Güneydoğu Asya’daki üretim beklentileri üzerindeki etkisine ilişkin endişeler nedeniyle dünya genelindeki palmiye ve soya yağı fiyatlarındaki yükselişi yansıtıyor. Bu arada, önümüzdeki yıl bol arz beklentisiyle kolza ve ayçiçek yağı fiyatları hafifçe düştü.
FAO Et Fiyat Endeksi ise ay içinde %1,0 artış gösterdi; kümes hayvanları, domuz ve koyun eti fiyatları yükseldi. Domuz eti fiyatlarındaki artışın temel nedeni, AB’de hayvan büyümesini yavaşlatan yüksek sıcaklıklar oldu. Bununla birlikte, Çin’in ithalat kotası tahsisleri Brezilya ve Avustralya’daki ihracatçılar arasında alternatif pazar destinasyonları için rekabeti yoğunlaştırdığı için uluslararası sığır eti fiyatları düştü.
Avrupa’da şeker pancarında verim kaybı bekleniyor
FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, Temmuz ayına göre %2,3 arttı. Artışın büyük bir kısmı, sıcak ve kurak hava koşulları nedeniyle Avrupa Birliği’nde süt arzının daralmasından kaynaklandı.
FAO Şeker Fiyat Endeksi ise Ağustos ayında %11,9 arttı. Bu artış, olumsuz hava koşulları nedeniyle AB’de şeker pancarı veriminin düşeceği beklentisini, El Niño’nun Asya’daki önemli üretici ülkelerdeki üretim beklentileri üzerindeki etkisine ilişkin endişeleri, Brezilya’daki şeker üretiminin azalmasını ve Hindistan’ın gümrüksüz ham şeker ithalatı duyurusunu yansıtıyor.
Küresel mısır, buğday ve pirinç üretimi rekor seviyelerden düşecek
FAO tarafından yayınlanan yeni Tahıl Arz ve Talep Özeti’ne göre, 2026 yılında küresel tahıl üretiminin 2.980 milyon ton olarak tahmin edilirken, bu rakam 2025 yılına göre %2,0 daha düşük olsa da, kayıtlardaki en büyük ikinci hasat olacak.
Dünya mısır üretim tahmini, Fransa ve Polonya’da kötüleşen ürün beklentilerinin Arjantin ve Brezilya’daki daha öncekinden daha iyi verimleri fazlasıyla dengeleyeceği öngörüsüyle 1.309 milyon tona düşürüldü. Buna karşılık, küresel buğday üretim tahmini 810,7 milyon tona yükseltildi; bu, 2025 seviyesinin %3,8 altında olsa da, yine de kayıtlardaki en büyük ikinci üretim miktarını temsil ediyor. Küresel pirinç üretiminin, üretici marjlarının azalması ve çoğunlukla El Niño ile ilişkili hava koşulları nedeniyle, 2026/27’de önceki sezonda ulaşılan tüm zamanların en yüksek seviyesinden %1,9 düşüşle 553,1 milyon tona gerilemesi bekleniyor.
FAO’nun 2026/27 için dünya toplam tahıl kullanımına ilişkin güncellenmiş tahmini, bir önceki yıla göre %0,2 daha yüksek olan 2.965 milyon ton olarak belirlendi; kaba tahıllar ve pirinç kullanımının artması, buğday kullanımının ise azalması bekleniyor.
2027 sezon sonu itibarıyla dünya tahıl stoklarının 947,2 milyon tona ulaşması bekleniyor; bu, kısmen Rusya Federasyonu ve Ukrayna’daki buğday rezervlerinin kısıtlı ihracat yollarına bağlı olarak artması nedeniyle açılış seviyelerinin biraz üzerinde. Sonuç olarak, 2026/27 sezon sonu itibarıyla dünya tahıl stoklarının kullanım oranı %31,6 olarak tahmin ediliyor; bu, önceki sezondaki %31,9’dan düşüş gösterse de, tarihsel bir perspektiften bakıldığında nispeten rahat bir küresel arz durumuna işaret ediyor. FAO ayrıca, dünya tahıl ticaretinin 2026/27’de rekor seviyelerden 509,3 milyon tona düşmesinin muhtemel olduğunu tahmin ediyor.
FAO bünyesindeki Tarım Piyasası Bilgi Sisteminin (AMIS) yayımladığı aylık Piyasa İzleme raporu ise, vadeli işlem piyasalarının önemli ürünler için “genel olarak yükseliş eğiliminde” olduğunun altını çizdi.
www.gidahatti.com/haber/28646759/kuresel-gida-fiyatlarinda-arz-soku
