Cumhurbaşkanlığı Tarım ve Gıda Politikaları Kurulunun çok önemli görevleri bulunmaktadır. Tarım ve gıda konularında araştırmalar yapmak, politika önerileri geliştirmek, politika önerilerinde bulunmak, destekleme politikaları geliştirmek, stratejileri geliştirilmesini, uygulamaların izlenmesini sağlamak olarak kısaca özetleyebiliriz.
Acaba Tarım ve Orman Bakanlığının, orta vadeli program, bütçe teklifi ve yatırım programı konularında neler yaptılar? Örneğin tarımsal desteklemeler politikalarını geliştirmek için ne önerileri olmuştur?
Tarımda sorunlar ve çözümler yazılıyor ve konuşuluyor. Bir türlü çözümsüzlük havuzunda çıkılamıyor. Tüm paydaşların taşın altına elini sokması ve beraber konuşup birlikte karar almaları gerekiyor.
2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda tarımsal destekleme bütçesi 235 milyar TL olarak açıklanırken, bütçe ile ilgili düzenlemelerde farklı tutarlarla karşılaşılıyor. Orta Vadeli Program (OVP) ile Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi arasındaki farkların gerekçesi açıklanmalı. Çiftçi, milletvekilleri ve kamuoyu bu soruların yanıtını bekliyor.
Tarımsal destekleme bütçesi yüzde 40,2 artıyor
Tarımsal Destekleme Bütçesinin Dağılımı
2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programının Onaylanması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 11934), 27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı mükerrer Resmi Gazete’de yayımlandı. Programda tarımsal destekleme bütçesinin dağılımına da yer verildi.
Tabloya göre tarımsal destekleme bütçesi, 2026 yılında 167 milyar 634,7 milyon TL iken 2027 yılında 235 milyar TL olarak öngörülüyor. Böylece nominal artış yüzde 40,2’ye ulaşıyor.
Tabloya göre hayvancılık desteklerinde yüzde 43,4, bitkisel üretim desteklerinde yüzde 46,0 artış öngörülüyor. Kırsal kalkınma amaçlı tarımsal desteklemelerdeki artış ise yüzde 12,7’de kalıyor.
Ancak nominal artış, çiftçinin alım gücünün aynı oranda arttığı anlamına gelmiyor. Yıllık enflasyonun yüzde 30 olduğu varsayılırsa yüzde 40,2’lik nominal artışın reel karşılığı yaklaşık yüzde 7,8 olur.
Üstelik desteklerin üretim döneminden sonra ödenmesi, çiftçinin finansman yükünü artırıyor. Çiftçi mazot, gübre, tohum, yem ve enerji giderlerini bugün karşılamak zorunda; desteğini aylar sonra aldığında aradaki finansman maliyetini de üstleniyor.
Bu nedenle tarımsal destekler, üretim döneminin başında mümkün olduğunca avans veya ön ödeme şeklinde verilmelidir. Daha sonra gerçekleşen üretim ve hak edişler üzerinden mahsuplaşma yapılabilir. Destek, çiftçinin üretim yapacağı dönemde işe yaramalıdır.
Tarımsal desteklerin etki analizi yapılıyor mu?
Tarımsal desteklerin miktarı kadar, ne sonuç verdiği de önemlidir.
Destekleme politikalarının üretime, verimliliğe, çiftçi gelirine, gıda arz güvenliğine ve ülke ekonomisine katkısı ölçülüyor mu? Harcanan kamu kaynağının karşılığında ne kadar ekonomik ve sosyal fayda sağlanıyor?
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, tarımsal desteklemelerde etki analizi yapılıp yapılmadığını açıklamalıdır. Analiz yapılıyorsa sonuçları kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
Çünkü yalnızca ne kadar destek verildiğini açıklamak yeterli değildir. Asıl mesele, harcanan kamu kaynağının ne kadar üretim, gelir ve katma değer oluşturduğudur.
Kesin rakamı hangi bütçe gösterecek?
