Eylül ayında üç yılın en yüksek seviyesine ulaştıktan sonra Ekim ayında gerileyen, ancak bir önceki yılın yüzde 15 üzerinde kalan Dünya Bankası’nın gıda fiyat endeksi, Karadeniz gemilerine ve limanlarına yönelik saldırılar, başlıca tahıl ihracatçısı ülkelerdeki kurak hava ve çok güçlü bir El Niño’nun erken etkileri nedeniyle artan tahıl fiyatlarını yansıtıyor. Yukarı yönlü risklerle endeksin 2026’da yüzde 10 ve 2027’de yüzde 7 artması bekleniyor.
Dünya Bankası Grubu tarafından yayınlanan Ekim 2026 Emtia Piyasaları Görünümü raporundaki emtiaya özel bölümlere dayalı olarak John Baffes, Dawit Mekonnen ve Kaltrina Temaj imzasıyla yayımlanan blog yazısında, çatışmalar ve El Niño’nun tahıl arzını azaltmasıyla gıda fiyatlarındaki yükselişe dikkat çekildi.
Dünya Bankası Grubu’nun gıda fiyat endeksi, Eylül ayında üç yılın en yüksek seviyesine ulaştıktan sonra Ekim ayında geriledi, ancak bir önceki yıla göre %15 üzerinde kaldı.

Küresel tahıl arzının dört yıl sonra ilk kez azalması bekleniyor
ABD Tarım Bakanlığı’nın Kasım ayı güncellemesine göre, üretim ve başlangıç stokları da dahil olmak üzere küresel tahıl arzının 2026-27’de yaklaşık 20 milyon metrik ton (mmt) düşmesi öngörülüyor. Buna rağmen, arz rekor seviyedeki ikinci en yüksek seviyede kalacak ve fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskıyı sınırlayacak. Buğday en büyük olumsuzluklarla karşı karşıya kalacak; küresel üretimin %2 oranında düşmesi bekleniyor. ABD üretiminin %23 oranında düşerek 1970-71’den bu yana en düşük seviyesine inmesi ve Ukrayna’nın ihracatının %18 oranında azalması bekleniyor. Küresel mısır ve pirinç üretiminin de sırasıyla %3 ve %2 oranında düşmesi beklenirken, El Niño’nun Asya hasatlarını etkilemesiyle pirinç üretimi on yıl sonra ilk kez düşüş gösterecek.
Yenilebilir yağ arzındaki büyüme yavaşlıyor, biyoyakıt talebi hızla artıyor
Küresel yenilebilir yağ arzının 2026-2027’de 2,7 milyon ton artması bekleniyor; bu, uzun vadeli yıllık ortalama artış olan 5,7 milyon tonun oldukça altında kalıyor ve bunun nedeni kısmen devam eden çok güçlü El Niño etkisi. Bu arada, yüksek enerji fiyatları, ABD’nin rekor seviyedeki biyoyakıt hacmi gereksinimleri ve Endonezya’nın biyodizel karışımlarındaki palm yağı payını %40’tan %50’ye çıkarması nedeniyle, biyoyakıt hammaddesi olarak soya fasulyesi ve palm yağına olan talep artmaya devam ediyor. Dünya Bankası Grubu’nun yağlar ve küspeler endeksi 2026’nın 3. çeyreğinde (çeyrekten çeyreğe) çok az değişti, ancak yine de bir önceki yıla göre %17 daha yüksek seviyede kaldı.
Küresel stoklardaki düşüş, piyasaları şoklara karşı daha savunmasız hale getiriyor
Mısır için küresel stok-tüketim oranı (tüketime göre stokların ölçüsü), 2026-27’de %21,5’e düşerek 2012-13’ten bu yana en düşük seviyesine ulaşacak, ancak yine de 2010-11’deki %13,2’lik düşük seviyesinin oldukça üzerinde kalacak. Buğday ve pirinç için oranların sırasıyla %34 ve %37,2’ye düşmesi beklenirken, yemeklik yağlar için oranın 2009-10’dan bu yana en düşük seviyesi olan %12,5’e düşmesi öngörülüyor. Bu dar tamponlar, hava veya ticaret şoklarının fiyat üzerindeki etkisini artırabilir.
Gıda fiyat enflasyonu, açlıkla mücadelede elde edilen kazanımları tehdit ediyor
Gelişmekte olan piyasa ve gelişmekte olan ekonomilerde (EMDE’ler) ortalama gıda fiyat enflasyonu, 2026’nın ikinci çeyreğinde %3,5’ten 2026’nın üçüncü çeyreğinde %3,9’a yükseldi. Dünya Bankası’nın Orta Doğu, Kuzey Afrika , Afganistan ve Pakistan bölgesinde %7,4’e, İran İslam Cumhuriyeti’nde ise %122’ye ulaştı. Bu arada, küresel gıda emtia fiyatlarındaki %21’lik düşüşün de etkisiyle, ciddi gıda güvensizliği yaşayan kişi sayısı 2021’deki 837 milyondan 2025’te 779 milyona düştü. Fiyatların 2026-2027’de kümülatif olarak %18 artması beklenirken, bu olumlu etki olumsuz bir etkiye dönüşecek.
Gıda fiyatlarının yükselmeye devam etmesi bekleniyor
Dünya Bankası Grubu’nun gıda fiyat endeksinin 2026’da %10, 2027’de ise %7 artması, ardından 2028’de %5 düşmesi öngörülüyor. Tahılların 2026 ve 2027 yıllarında sırasıyla %14 ve %9, yağlar ve yemlerin ise %17 ve %8 oranında artması bekleniyor. Diğer gıda maddelerinin fiyatlarının 2026’da genel olarak istikrarlı kalması ve 2027’de hafifçe yükselmesi öngörülüyor.
Riskler yukarı yönlü
El Niño’nun beklenenden daha güçlü etkileri, Karadeniz’deki uzun süreli çatışmalar, ihracat kısıtlamaları, daha yüksek enerji fiyatları ve daha güçlü biyoyakıt talebi. Uzun süreli çatışmalar ve daha güçlü El Niño etkileri senaryosunda, gıda fiyat endeksi 2027 baz seviyesini %12 aşacak ve ayrıca 2022 seviyesini de geçecek.
www.gidahatti.com/haber/29166734/el-nino-sarsiyor-gida-fiyatlari-yukseliyor







