Un ihracatında dünya lideri olan Türkiye’nin ekmek israfının 1,5 milyon doları aştığını kaydeden TMO Genel Müdürü Ahmet Gürdal, “Bu israf ele alındığında, 235 bin hektar tarım arazisi boş yere işleniyor diyebiliriz” dedi. TUSAF Başkanı Mesut Çakmak ise fiyat belirsizliği nedeniyle 2026’yı 2 milyon tonla kapatmaya hazırlandıklarını söyledi.
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) Genel Müdürü Ahmet Güldal, ekmek israfının parasal değerinin, resmi verilere göre 1,5 milyar doları aştığına dikkat çekerek, “Un ihracatında dünya lideriyiz. Ama israf ettiğimiz ekmek miktarı, un ihracatındaki net kazancımızın önüne geçti ve 1,5 milyar doları aştı” dedi. Türkiye Un Sanayicileri Federasyonu (TUSAF) tarafından düzenlenen Ekmek Çalıştayı’nda söz alan TMO Genel Müdürü Güldal, üretilen ekmeğin yüzde 6’sının, yani her gün 4,7 milyon ekmeğin israf edildiğini açıkladı.

235 bin hektar arazi boşa işleniyor
İsrafın 1,5 milyar dolar ile sınırlı olmadığını da kaydeden Güldal, kayıt dışı olan ve görülmeyen bir maliyetin yanı sıra, “Bu israf ele alındığında, 235 bin hektar tarım arazisi boş yere işleniyor diyebiliriz” şeklinde konuştu. Ek maliyetlere de vurgu yapan Gürdal, ekmek üretimindeki maliyetlerden birkaçını sıralayarak, “Ekmek israfı nedeniyle ayrıca 1,2 milyar metreküp su ve 21 bin ton mazotu boşa harcamış oluyoruz” dedi.
Güldal, israfın yalnızca ekmekle sınırlı olmadığını, arkasındaki tüm kaynakları kapsadığının altını çizerek, şunları söyledi: “Ekmeği israf ettiğimizde çiftçimizin alın terini, tohumumuzu, toprağımızı, gübremizi, enerjimizi ve dünyada açlıkla mücadele eden milyonlarca insanın hakkını da israf etmiş oluyoruz İklim değişikliği ve kuraklığın her zaman kapımızda olduğu bir dönemde hiçbir şeyin israfını göz ardı etmek mümkün değildir” dedi.
İsrafın önlenmesi için önerilerini de sıralayan Güldal, “Öncelikle, üretim ve satışta planlama yapmalıyız. Ekmek küçük gramajlarla satışa sunulabilir. Özellikle restoranlarda ve toplu tüketim yerlerinde bir ekmeğin üçte birinin, hatta yarısının tüketilmeden kaldığına şahit oluyoruz. Okullarda ve eğitim merkezlerinde, küçük yaştan itibaren ekmeğe nimet gözüyle bakma bilincinin aşılanması önemli. Atık gibi görülen tüm gıda maddelerinin geri dönüşüm imkânı araştırılmalı” dedi.
İsrafla mücadelenin yalnızca TUSAF, Toprak Mahsulleri Ofisi, Tarım ve Orman Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı veya üniversitelerin tek başına yürütebileceği bir iş olmadığını belirten Güldal, her kurumun faaliyetlerinde gıda ve ekmek israfına özel bir başlık açılmasını önerdi.
“Ekmek olmazsa hastalıklar artar…”
Beslenme uzmanı Elvan Odabaşı, “Ekmeği, sadece enerji veren karbonhidrat için değil, içindeki bitkisel proteini almak için de tüketmek zorundayız. Her ekmeğin %10 ile 14’ü proteinden oluşuyor. Gıdaya ulaşamayanların protein açığını kapatmak için ekmek en kısa ve ucuz yol” dedi. Gastroenterolog Prof. Dr. Tarkan Karakan da protein zengin beslenmelerin bilinenin aksine zararları olduğunu belirterek, bu tür beslenmelerin kasları güçlendirirken bağırsakların sağlığını bozduğunu kaydetti. Gıda Mühendisi Prof. Dr. Nevzat Artık ise “Buğdayda GDO kullanılmaz. Türkiye’de GDO kullanımı yasaktır. Bu konuda bilimsel araştırmalar var” dedi.
Fiyat belirsizliği un ihracatını vurdu
Un ihracatında 15 yıldır dünya liderliğini elinde tutan ve 2023 yılında 3,6 milyon ton un ihracatıyla rekor kıran un ihracatçıları, 3 milyon ton ihracat hedefiyle başladığı 2026’yı 2 milyon ton ihracatla kapatmaya hazırlanıyor. İhracattaki düşüşü fiyat belirsizliği ve yüksek proteinli buğday ithalatındaki sorunlara bağlayan Türkiye Un Sanayicileri Federasyonu (TUSAF) Başkanı Mesut Çakmak, “2026 yılında ihracat performansımızı yukarı taşımayı ve 3 milyon tonluk hedefe ulaşmayı amaçlıyorduk. Hatta 3,5-4 milyon tonları konuşuyorduk. 12 milyon tonluk dünya ihracat pazarındaki payımızı yüzde 25’in üzerine çıkarmayı amaçlıyorduk. Ama un üreticisinden kaynaklanmayan sorunlar nedeniyle 2026’yı 2 milyon tonla kapatmaya hazırlanıyoruz” şeklinde konuştu.







