İzmir Ticaret Borsası Başkanı Işınsu Kestelli, rekoltenin fiyat baskısına dönüşmemesi için üretim fazlasının işlenip markalı ürüne çevrilmesinin önemine dikkat çekiyor. Kestelli, meyve-sebzede soğuk zincir yatırımları ve iklim risklerine karşı adım atılması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye’de 2026 yılında birçok tarımsal üründe yüksek rekolte beklenirken, üretim artışının fiyat ve stok baskısına dönüşmemesi için gözler tarım politikalarına çevrildi. İzmir Ticaret Borsası (İTB) Yönetim Kurulu Başkanı Işınsu Kestelli, yüksek rekoltenin tek başına yeterli olmadığını belirterek, üretim fazlasının katma değerli ürünlere dönüştürülmesi, depolama ve işleme kapasitesinin geliştirilmesi, üreticinin maliyetlerinin azaltılması ve iklim risklerine karşı dayanıklı bir üretim yapısının oluşturulması gerektiğini söyledi.
İklim değişikliğinin üretimdeki dalgalanmayı artırdığını anlatan Kestelli, tarım politikalarının buna göre yeniden şekillenmesi gerektiğini belirtti. Kestelli, “Geçtiğimiz yıl don, kuraklık ve susuzluğu konuşurken bu yıl yüksek yağışlarla karşı karşıya kaldık. Bundan sonraki dönemde üretimi geçmiş yılların iklim ortalamalarına göre planlamak zorlaşacak. Su kaynaklarının verimli kullanılması, tarımsal altyapının güçlendirilmesi, dijital tarımın yaygınlaştırılması ve üreticinin iklim risklerine karşı korunması gerekiyor. Üretici gelirlerindeki dalgalanmayı azaltmak için de finansman ve girdi maliyetlerini düşüren desteklerin yanı sıra ihracat kanallarının etkin kullanılması önemli. Vadeli işlem sözleşmeleri ve gelir sigortası gibi araçlar da fiyat riskine karşı üreticiye güvence sağlayabilir. Özellikle üzüm, kiraz, kayısı, şeftali ve elma gibi yüksek değerli ürünlerde don, dolu ve gölgeleme sistemleri yaygınlaştırılabilir. Ancak uygulanacak yöntem ürünün ekonomik değeri, bölgenin iklim riski ve yatırım maliyetine göre belirlenmeli. Amaç bir yıl çok üretmek değil, her koşulda sürdürülebilir üretim kapasitesine sahip olmak olmalı” dedi. Kestelli, sektöre yönelik değerlendirmelerini şöyle aktardı:
Rekolte artışını katma değere dönüştürmeliyiz
Bu yıl iklim koşulları birçok üründe rekolteyi rekor seviyelere taşıdı. Bu, sevindirici bir gelişme. Kuru üzüm ve kuru incir başta olmak üzere birçok üründe rekoltenin geçen yıla göre belirgin şekilde yükseldiğini görüyoruz. Uluslararası piyasalarda rekabet edebilmek için öncelikle satacak ürününüzün olması gerekiyor. Bunun yanında ürettiğimiz ürünün üzerine ne kadar katma değer koyabildiğimiz de en az üretim miktarı kadar önemli. Birçok firma işlenmiş ve katma değerli ürünler ile markalaşma konusunda önemli çalışmalar yürütüyor, Ar-Ge yatırımlarına ağırlık veriyor. Ancak bir tarımsal ürünü katma değerli bir ürüne dönüştürmek bir gecede gerçekleşmiyor. Bunun için fizibilite çalışması yapmak, pazar araştırmak, tüketici talebini anlamak ve o ürüne yönelik sürdürülebilir bir pazar oluşturmak gerekiyor. Bu yıl özelinde ise tarımsal ürünlerde iç tüketim ve ihracat kapasitemiz belli. Rekoltenin bu kapasitenin üzerine çıktığı ürün gruplarında dünya pazarlarında rekabetçi bir fiyat yakalayabilirsek sorun olmayacaktır. Ancak rekabetçi olamadığımız durumda bir miktar stok devriyle karşı karşıya kalabiliriz.
