2026 ürünü için üreticinin beklediği fiyat en az 300 lira. Giresun kalite fındık 300 lira olursa, Levant kalite fındık alım fiyatı 295 lira olur ki, bu geçen yıla göre yüzde 51,28 artış demek. Geçmiş yıllardaki artış oranı ile uyumlu.
Fındık hasadına günler kala, gözler Toprak Mahsulleri Ofisi’ne (TMO) çevrildi. Üretici, sanayici, tüccar, ihracatçı, esnaf, kısacası hemen herkes açıklanacak kabuklu fındık alım fiyatını bekliyor.
Toprak Mahsulleri Ofisi, son 3 yılda alım fiyatını ağustosun ilk haftasında açıkladı. Geçen yıl (2025) 5 Ağustos’ta, 2024 yılında 1 Ağustos’ta, 2023 yılında 7 Ağustos’ta fiyat açıklandı. Bu yıl da Ağustos’un ilk haftası açıklanabilir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ının başkanlığında bugün (29 Temmuz) yapılacak kabine toplantısından sonra da açıklanabileceği ifade ediliyor.
Üreticinin fiyat beklentisi en az 300 lira
Fındık üreticileri belki de ilk kez söz birliği etmişçesine, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin açıklayacağı kabuklu fındık alım fiyatının kilo başına en az 300 lira olmasını istiyor. Haksız da değiller. Son yıllardaki alım fiyatındaki artış oranlarına bakılırsa, TMO’nun alım fiyatının 300 lira olarak açıklaması sürpriz olmaz.
TMO’nun son 5 yıllık alım fiyatlarına bakıldığında, fiyatın her yıl bir önceki yıla göre en az yüzde 50 arttığı görülüyor:
– 2021 üretim yılında Toprak Mahsulleri Ofisi’nin kabuklu fındık alım fiyatı 12 Ağustos’ta açıklandı. Giresun kalite fındığa kilo başına 27 lira, Levant kalite fındık alım fiyatı 26,5 lira ve sivri fındığın fiyatı da 25,5 lira açıklandı.
– 2022 yılında alım fiyatı 30 Temmuz’da açıklandı. Giresun kalite fındık alım fiyatı 53 lira, Levant kalite fındık önceki yıla göre yüzde 96,2 artışla 52 lira ve sivri fındık fiyatı da 51 lira olarak ilan edildi.
– 2023’te, fiyat 7 Ağustos’ta açıklandı. Giresun kalite fındık fiyatı 84 lira açıklanırken levant kalite fındık önceki yıla göre yüzde 58,65 oranında artışla 82,5 lira açıklandı. Sivri fındığın alım fiyatı ise 80 lira oldu.
– 2024 üretim yılında, fındık alım fiyatı 1 Ağustos’ta açıklandı. Giresun kalite fındığın kilo başına alım fiyatı 132 lira açıklanırken, levant kalite fındık 2023 yılına göre yüzde 57,58 artışla 130 lira olarak belirlendi. Sivri fındıkların alım fiyatı ise 125 lira oldu.
2025 yılında, TMO’nun alım fiyatı 5 Ağustos’ta açıklandı. Giresun kalite fındığa kilo başına 200 lira fiyat verildi. Levant kalite fındığın alım fiyatı 2024 yılına göre yüzde 50 artışla 195 lira olarak belirlendi. Sivri fındığın alım fiyatı ise 190 lira oldu.
2026 ürünü için üreticinin beklediği fiyat en az 300 lira. Giresun kalite fındık 300 lira olursa, Levant kalite fındık alım fiyatı 295 lira olur ki, bu geçen yıla göre yüzde 51,28 artış demek. Geçmiş yıllardaki artış oranı ile uyumlu. Üstelik, Şubat ayı sonunda İsrail ve Amerika’nın İran’a saldırısı ile başlayan savaş nedeniyle mazot ve gübre başta olmak üzere girdilerdeki fiyat artışı yüzde 50’nin üzerinde gerçekleşti. Dolayısıyla geçmiş yıllardaki fiyat artış oranları dikkate alındığında fındık alım fiyatının zaten en az 300 lira olması gerekiyor.
Üretimde rekor olacak mı?
Türkiye’nin kabuklu fındık üretimi ile ilgili yine çok farklı tahminler var. İlk tahmini ihracatçılar yaptı. Mart ayında karanfil ve çiçek sayımı yapan Karadeniz Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği ile İstanbul Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği, 2026 rekoltesinin 829 bin ton olacağını duyurdu.
İhracatçılar, 12-14 Mayıs 2026 tarihlerinde Uluslararası Sert Kabuklu Meyveler Konseyi’nin (INC) Çin’in Macao bölgesinde yapılan 43. Kongresi’nde üretim tahminini revize etti. Kongrede, Türkiye’nin 2026 yılı kabuklu fındık üretim rekoltesi, INC tarafından 809 bin 940 ton olarak açıklandı.
INC, 2025 üretim yılında zirai don ve olumsuz hava koşullarına rağmen Türkiye’nin fındık üretimini 609 bin ton olarak açıklamış ve büyük tepki görmüştü. Bu yılki kongrede 2026 tahminini açıklarken 2025 üretimini 518 bin ton olarak revize etti. Yani geçen sene sezon öncesi açıkladığı üretim tahminini 100 bin ton düşürmüş oldu. Muhtemelen önümüzdeki yıl da 2026 rekoltesini revize edecekler.
TÜİK’e göre üretim yüzde 62 artacak
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenen ve Türkiye İstatistik Kurumu(TÜİK) tarafından açıklanan 2026 yılı Bitkisel Üretim 1.Tahmin’ine göre kabuklu fındık üretimi 715 bin 350 ton olacak. Türkiye İstatistik Kurumu’nun bu ilk tahminine göre, 2025 yılında 441 bin ton olan kabuklu fındık üretimi bu yıl yüzde 62 artarak 715 bin 350 tona ulaşacak.
Bu ilk tahminin yanı sıra Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım İl Müdürlükleri ile sahada il bazında rekolte tespit çalışmalarını büyük oranda tamamlandı. Bazı İller,yaptıkları tahmini açıkladı. Örneğin Sakarya’da 89 bin 261 ton üretim olacağı tahmin edildi.
EKONOMİ gazetesinin her ay yayınladığı “Ekonomi Karadeniz” gazetesine konuşan Düzce Ziraat Odası Başkanı Murat Ay, Giresun Ziraat Odası Başkanı Nurittin Karan, Samsun Ziraat Odası Başkanı Hasan Tütüncü, Çarşamba Ziraat Odası Başkanı Muammer Aydemir, Trabzon Ziraat Odaları Koordinasyon Kurulu Başkanı Hasan Kozoğlu üretimin geçen yıla göre yüksek olduğunu ifade etti. Sadece, Ordu Ziraat Odası Başkanı Atakan Akça, özellikle Ordu’nun sahil kesiminde durumun pek iç açıcı olmadığını dile getirdi.
Oda başkanlarının hepsi maliyetlerin çok arttığını ve açıklanacak alım fiyatının en az 300 lira olması gerektiğini söyledi.
Dünya fındık üretimi 1,4 milyon tonun üzerinde olacak
Uluslararası Sert Kabuklu Meyveler Konseyi(INC)’nin tahminlerine göre diğer ülkelerdeki üretim ise şöyle:
Amerika Birleşik Devletleri’nde 2025 üretim yılında 110 bin ton olan üretim bu yıl 123 bin 500 ton olması bekleniyor. Şili’de aynı dönemde 120 bin 700 ton olan üretimin 123 bin ton olması tahmin ediliyor. Fındık üretim patladı, çatladı denilen Şili’deki üretim artışı sadece 2 bin 300 ton. İtalya’nın üretimi 65 bin tondan 90 bin tona, Çin’in üretimi 88 bin tondan 100 bin tona ulaşması bekleniyor. Azerbaycan’ın yıllardır üretimi 60-65 bin ton arasında değişiyor. Gürcistan’da ise yıllardır üretim hep 45 bin ton olarak açıklanıyor.
INC’ye göre, 2025-2026 sezonunda 1 milyon 80 bin ton olan dünya fındık üretimi, 2026-2027 sezonunda 1 milyon 435 bin tona yükselmesi bekleniyor. Artışın büyük bölümü Türkiye’de olacağı tahmin ediliyor. Dünyada fındık kullanımı/ tüketimi 1 milyon 77 bin ton olacağı öngörülüyor. 2025-2026 yılından devreden stoklarla birlikte fındık arzının 1 milyon 597 bin 270 ton olacağı tahmin ediliyor.
Ayrıca, 2026-2027 sezonunda 230 bin ton kabuklu fındık stoku olacağı ve bunun da 220 bin tonunun Türkiye’de olacağı iddia ediliyor. Yani INC diyor ki, herkes fındığını satacak ama Türklerin elinde 220 bin ton kabuklu fındık kalacak.
Türkiye, doğru stratejiyle, doğru politikalarla, yeni pazarlara yönelerek fındığı değerlendirebilir, satabilir. Son dönemde yerelde de bazı firmalar daha çok fındıktan mamuller üretmeye başladı. Bunun mutlaka desteklenerek arttırılması gerekiyor.
Fındıktaki yanlış algılar, doğru politikalarla çözülür
Türkiye, fındık üretiminde ve ihracatında açık ara lider konumunda. Diğer ülkelerdeki üretime bakıldığında bu çok daha net görülüyor. Ancak son dönemde, Türkiye’nin fındıktaki üstünlüğünü kaybedeceğine ilişkin iddialar daha sık gündeme getirilmeye başlandı.
Türkiye’deki fındık üreticisi bir kez daha Amerika ve Şili’deki üretimle korkutuluyor. Tam 30 yıldır tarım yazıyorum. Hep aynı argümanlar kullanılıyor:
– Türkiye’de fındık pahalı olursa, çikolata üreticileri bademe yönelir.
– Türkiye’de fındık fiyatı yüksek olursa, Azerbaycan, Gürcistan fındığını satar bizim fındığımız elimizde kalır.
– Türkiye fındığı pahalı olursa, Şili ve Amerika’daki üretim patlar, Türkiye pazarı kaybeder.
Bu ve benzeri argümanlar yıllardır üreticinin elindeki fındığın fiyatını düşürmeye yönelik olarak kullanılıyor.
Elbette, Türkiye’nin fındık politikasında çok büyük yanlışlıklar var. Fındıkta verimlilik düşük, maliyetler yüksek, fındık üreticisinin önemli bir bölümü üretim bölgesi dışında yaşıyor, bahçesine yeterince bakamıyor. Doğu Karadeniz ile Batı Karadeniz bölgesindeki üretim maliyeti ve verimlilik farkı giderek açılıyor.
Bu sorunların çözümü için ulusal bir politikanın uygulanması gerekiyor. Böyle bir politika için devletin öncülüğünde, ihracatçının, üreticinin, sanayicinin, tüm kesimlerin birlikte hareket etmesi şart. İşi sadece fındık fiyatı üzerinden tartışmak, üreticiyi korkutmak doğru değil.
İhracat miktarı azalırken, geliri artıyor
Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği verilerine göre, bu yılın ilk 6 aylık döneminde 106 bin ton iç fındık ihraç edilerek, 1 milyar 435 milyon dolar döviz girdisi sağlandı. Geçen yılın aynı dönemine göre fındık ihracatında miktar olarak yüzde 25 azalma olurken, ihracat geliri yüzde 23 arttı. Geçen yıl Ocak-Haziran döneminde iç fındık ihracatı 141 bin ton, elde edilen gelir 1 milyar 170 milyon dolar olmuştu.
Sezon olarak bakıldığında ise, Eylül ayında başlayan ihracat sezonunda ilk 10 aylık dönemde 169 bin 648 ton iç fındık ihracatı karşılığında 2 milyar 216 milyon dolar döviz girdisi sağlandı. Bu geçen yılın aynı dönemine göre miktar bazında yüzde 38, değer olarak yüzde 2 düşüş anlamına geliyor.
