Türkiye’de tarımsal girdi enflasyonunun nisanda yüzde 38.97’ye ulaşarak 2024’ten bu yana en yüksek seviyelerine çıkması, üreticinin maliyet yükünü her geçen gün artırırken tarım ve gıda sektörüne yönelik yeni destek modeli tartışma yarattı.
Dünya Bankası destekli Türkiye Tarım Gıda Sektörünün İstihdam ve Kırsal Refah İçin Dönüşüm Projesi kapsamında çiftçilere yönelik bilgilendirme toplantıları tamamlandı, başvurular alındı. Ancak küçük ve orta ölçekli üreticiler, projenin adındaki “kırsal refah” vurgusuna karşın kaynakların büyük bölümünün sanayi yatırımlarına yönlendirileceğini belirterek “Asıl desteklenmesi gereken üretici” diyor.
10 yıl vadeli ve 5.3 milyar dolarlık bütçeye sahip projede, birincil üretim yapan çiftçilere ayrılan kredi hacmi toplam kaynağın yüzde 10’una bile ulaşmazken asıl finansman işletme başına 10 milyon dolara kadar destekle gıda sanayicilerine, büyük tesis yatırımlarına ve girişimcilere aktarılıyor.
Tarım Ekonomisi Uzmanı Prof. Dr. Tayfun Özkaya’na göre bu yaklaşım, kırsaldaki gelir sorununu çözmek yerine üretici ile sanayi arasındaki güç dengesini daha da bozabilir. Özkaya, “Sanayicilere verilen desteklerin istihdam ve ihracatı artırarak yoksulların gelirini yükselteceği varsayılıyor. Ancak uygulamada bunun karşılığını göremiyoruz” dedi. Gıda sanayicileri ve zincir marketlerin güçlenmesiyle çiftçinin ürününü daha düşük fiyatla satmak zorunda kaldığını belirten Özkaya, yaşanan tabloyu mandalina örneğiyle anlattı: “Bu yıl üretici mandalinayı 1 liraya bile satamazken kentte tüketici aynı ürünü 30-60 liradan aşağı bulamadı. Bu fiyat makası mevcut sistemin sonucudur.”
