Mustafa Çakır
Çiftçiyi vuran zirai donda, felaketin boyutları her geçen biraz daha netleşiyor. Malatya’da ihracat bir yana yiyecek kayısı bile kalmadığına dikkat çekilirken, kavun-karpuz gibi ürünlerde ise “sigortada süre mağduriyeti” yaşanıyor.
Üreticilerin ürünlerini sigorta yaptırabilmesi için çiftçi kayıt sistemine (ÇKS) üye olması gerekiyor. ÇKS’ye kayıtlı çiftçi sayısı 2021’de 2 milyon 173 bindi. 2025’te 2 milyon 344 bine yükseldi. 2021’de 151 milyon 643 bin dekar olan ÇKS’ye kayıtlı ekili alan ise 2025 itibariyle 167 milyon 558 bin dekara çıktı.
Türkiye’de toplam 24 milyon hektar tarım arazisi var. Bunun yaklaşık 16.7 milyon hektarı ÇKS’ye kayıtlı. ÇKS’ye kayıtlı alan ve çiftçi sayısı yıllar içinde artsa da henüz istenilen düzeyde değil. Yaklaşık 7.3 milyon hektar tarım alanının ÇKS kaydı yok. Yani tarım arazilerinin yüzde 30’u ÇKS’ye kayıtlı değil. ÇKS kaydı olmadığı için de sigorta yaptırılamıyor. Sigorta yaptırılmamasının nedenleri ise “dekar başına 10 bin lirayı bulan primler, ekspertiz raporlarında gerçek hasarın tespit edilmemesi ve kesintiler” olarak gösteriliyor.
MUHALEFETTEN ÖNERGELER
Felaketin vurduğu yerler arasında “dünyanın kayısı başkenti” olarak da ifade edilen Malatya da bulunuyor. Dondan kayısı büyük zarar gördü. Muhalefet felaketin boyutlarının araştırılması için Meclis’te araştırma önergeleri verdi. CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, kayısının Malatya’nın en önemli geçim kaynağı ve ekonomik girdisi olduğuna dikkat çekti. 8 milyona yakın kayısı ağacının bulunduğu Malatya’da, yaklaşık 60 bin ailenin kayısıdan geçimini sağladığına işaret eden Ağbaba, kentte yaklaşık 350 bin ton yaş kayısı, 110 bin ton kuru kayısı elde edildiğini kaydetti.
‘FELAKETE NEDEN OLDU’
Malatya’da üretilen kuru kayısının başta Almanya, ABD, Fransa, İngiltere olmak üzere yaklaşık 70 ülkeye ihraç edildiğini işaret eden Ağbaba, 11 Nisan’daki zirai donun büyük bir felakete neden olduğunu vurguladı. Ağbaba, Malatya’nın 13 ilçesinin tamamında meydana gelen don felaketinin Elbistan, Baskil, Gürün’ü de içine alacak şekilde çok geniş bir alanda etkili olduğunu dile getirdi.
‘YEMEYE BİLE KAYISI YOK’
4 Nisan’da özellikle Doğanşehir, Akçadağ, Yazıhan, Hekimhan, Arapgir ve Arguvan gibi bölgeleri etkileyen dolu yağışının ardından 1 hafta sonra yaşanan don felaketinin, 13 ilçenin tamamında ciddi hasara yol açtığını belirten Ağbaba, “Rekoltenin tamamı neredeyse yok olmuştur. Malatya’da artık yemeye kayısı kalmamış durumdadır” dedi.
