Gıdatarım
  • Giriş Yap
  • GIDA
    • Gıda Güvenliği
    • Ekonomi Politika
    • İçecek
    • Bitkisel Gıda
    • Hayvansal Gıda
    • İşlenmiş Gıda
    • Organik
    • Perakende
    • Gastronomi
    • Gıda Teknoloji
  • TARIM
    • Tarla
    • Sebze
    • Meyva
    • Çevre Orman
    • Organik Tarım
  • HAYVANCILIK
    • Su Ürünleri
    • Büyükbaş
    • Kanatlı
    • Koyun
    • Keçi
    • Yumurta
    • Arıcılık-Bal
  • TARIM TEDARİK
    • Destekler
    • Tohum
    • Gübre
    • İlaç
    • Mekanizasyon
    • Sulama
    • Fide-Fidan
    • Akıllı Tarım
  • GIDATARIMTV
  • Arşiv
Çine Tarım Logo
Sonuç Bulunamadı
Tüm Sonuçları Görüntüle
Gıdatarım
  • GIDA
    • Gıda Güvenliği
    • Ekonomi Politika
    • İçecek
    • Bitkisel Gıda
    • Hayvansal Gıda
    • İşlenmiş Gıda
    • Organik
    • Perakende
    • Gastronomi
    • Gıda Teknoloji
  • TARIM
    • Tarla
    • Sebze
    • Meyva
    • Çevre Orman
    • Organik Tarım
  • HAYVANCILIK
    • Su Ürünleri
    • Büyükbaş
    • Kanatlı
    • Koyun
    • Keçi
    • Yumurta
    • Arıcılık-Bal
  • TARIM TEDARİK
    • Destekler
    • Tohum
    • Gübre
    • İlaç
    • Mekanizasyon
    • Sulama
    • Fide-Fidan
    • Akıllı Tarım
  • GIDATARIMTV
  • Arşiv
Çine Tarım Logo
Sonuç Bulunamadı
Tüm Sonuçları Görüntüle
Sonuç Bulunamadı
Tüm Sonuçları Görüntüle
Gıdatarım

Gündüz Fındıkçıoğlu: Köylüler rasyonel miydi?

Gida Tarım Yazar Gida Tarım
11 Şubat 2025
in Makaleler, TARIM
Okuma Süresi: 4 Dakikada Okunabilir.
0
Gunduz Findikcioglu

1635 yılında Nottingham’da Mill Field’in görünüşüne bakarsak tarlaların geometrik şekilleri dikkat çeker. Aşağı yukarı 1000 yıl boyunca İngiltere’de malikânelere bağlı tarlaların şekilleri uzun ve dar şeritler şeklindeydi. 1719’da “çitleme” öncesi Staffordshire’da tarlaların geometrik tasarımına bakınca da aynı manzarayla karşılaşırız. 11. Yüzyıldan 19. yüzyıla kadar tipik bir Midland manzarasıdır. Büyük topraklar birbirlerinden uzakta, uzun mesafeler bırakarak dağıtılmıştır. Neden?

McCloskey (1976), “English Open Fields as Behavior Towards Risks” hasat korelasyonlarının mesafe 1 mil artınca %10 düştüğünü hesaplıyor. Kayıtlar her türden faaliyetin kayıt altına alındığını gösteriyor. Ancak lort ve serf/veya özgür köylü arasında bir borç verme/alma ilişkisi olmadığını, bu manada bir finansallaşmadan söz edilemeyeceğini gösteriyor. Hasatlar 1350 yılına kadar yüksek varyasyon gösteriyor. 0.35 varyasyon katsayısıyla hasat 12 yılda bir ortalama miktarının yarısının altına düşüyor. Kıtlık demek. Stoklar ya yok ya da çok düşük miktarda. Hasatlar yüksek oynaklığa sahipken geometrik şekillerle çizilmiş ve aralarına mesafe konulmuş tarlaların verimleri de farklılık gösteriyor. Neden böyle? Şokların veya kötü hasada yol açan nedenlerin bir kısmı yerel: Böcek istilası, don -Bu nedenle tarlalar değişik yüksekliklere yerleştiriliyor- yağmur, rüzgâr, ekilen ürünlerin farklı oluşu (buğday, mısır vs.), botanik nedenler vs. Malikâneler arasında hasat verimi mesafeyle doğru orantılı olarak düşüyor. McCloskey %24’e kadar düşen korelasyonlar buluyor. Tarlaların kesinlikle bilinçli olarak dağıtılmış olduğu açık. Peki, köylüler -soylu toprak sahipleri ve zengin köylüler dâhil- 1000 yıl boyunca ne yapıyorlardı? Köylüler rasyonel ekonomik aktörler miydiler? Buradan devam edersek köylüler aynı zamanda rasyonel politik girişimciler miydiler?

Çitleme öncesi “açık tarlalar” modeli verimsizlik, risk, stok yetersizliği, mülkiyet hakları, rasyonel ürün çeşitlemesi ve riske karşı portföyü dağıtma türü modern risk-finans literatürüne aşina kavramlarla ve homo economicus davranışı ile temellenmiş olabilir mi? (Robert M. Townsend, The Medieval Village Economy, Princeton University Press, 1993). Vietnam devriminde rasyonalitenin rolü neydi? Nikaragua devriminde rasyonel aktör teorisinin açıklama gücü, 1989 Romanya’sında başkaldıranların ne tür motiflere sahip olduğu, sosyalist sistemin çözülüşünde bireysel tercihlerin, inançların ve rasyonel-iradi eylemin rolü, 17. yüzyılda popüler isyanlarda rasyonalite ve köylü devrimlerinin genel bir analizine giriş köylülük temalarını oluşturuyor. Popkin (1979, 1988) Vietnam devrimiyle ilgili -söz konusu perspektiften bakıldığında- klasik ve belki de tek kaynak durumunda. Köylü toplumlarına ve devrimlerine bireysel rasyonalite hipoteziyle, istenirse neoklasik iktisat kuramının merceğiyle, yaklaşmanın dışında klasikleşmiş bakış tarzları da mevcut. Bunlardan birisi ve belki de en yaygın olanı moral ekonomi yaklaşımıdır. Diğer yaklaşımsa daha klasik bulunabilecek olan yapısal açıklama oluyor. Bilindiği gibi Skocpol (1990, 1994) bu yaklaşımın en önemli temsilcilerinden sayılıyor.

Köylü toplumlarına bakışta benzer sonuçlara götüren iki farklı yaklaşımın söz konusu olduğunu ifade edebiliriz. Bir bakış modernite ve kapitalizm öncesi tarım toplumlarının köylü cemaatleri şeklinde, dış dünyaya kapalı köyler biçiminde ve çoğunlukla ciddi bir kolektif mülkiyet öğesi barındırarak var olmuş olmalarından hareketle köylülerin rasyonel aktörler olmadığını, tersine moral kodlarla hareket eden piyasa öncesi aktörler olduklarını savunuyor. Aşağı yukarı aynı sonuçlara götüren bir başka bakış ise moral ekonomi teziyle ortaya konuyor. Terimin çağrıştırdığının tersine, köylü cemaatlerinin moral ekonomisi aktörler ahlaki davrandıkları ve kâr-zarar hesabı yapmadıkları için bu şekilde adlandırılıyor değil. Moral ekonomi ifadesi, tam tersine, köylülerin mevcut kurumlar ve moral kodlar çerçevesinde rasyonel davrandığını varsayıyor. Sadece, bu ortamda yapılan akılcı kişisel fayda-maliyet analizlerinin köylülerin refahı açısından bugünkü kodlarla daha ahlaki görülebilecek sonuçlara yol açtığı iddia ediliyor. Yani ‘moral ekonomi olmak’ davranışlardan daha çok sonuçlarla ilgili bir meseledir.

Bu bakışta vurgu toplum ve kurumların etkileşimi üzerindedir ve bireysel rasyonalite ancak bu ağ içinde anlam kazanmaktadır. Başka türlü söylersek, eski tarım cemaatlerinin moral ekonomisi aslında modern aktörlerle aynı rasyonelliğe sahip olduğu düşünülen eski toplum aktörlerini yalnızca kurumsal tasarımın farklı olması sayesinde modern dünyadan daha ahlaki sonuçlara ve daha adil bir refah dağılımına götürmektedir. Bu şekliyle moral ekonomi tezi heterodoks neoklasiklerin beğenisini kazanabilecek bir tezdir çünkü optimizasyon-rasyonalite dışında bir davranışsal postülaya gerek duymamakta, ortamın (kısıtların?) farklı olması sayesinde farklı sonuçlara ulaşılabileceğini söylemektedir. Klasik biçimiyle moral ekonomi tezi en iyi James Scott tarafından Scott (1976)’da ifade edilmiş bulunuyor.

haber 2 1

Etiketler: Gündüz Fındıkçıoğlu
Önceki Haber

Prof. Dr. Aykut Gül: Sosyal, ekonomik ve stratejik boyutları ile yeni hayvancılık desteği

Sonraki Haber

Şelale Kadak: Türk tarımı için İzmir’de bir ‘Silikon Vadisi’ kuruldu

Gida Tarım

Gida Tarım

Türkiye’nin en prestijli gıda ve tarım haberleri portalı olan GıdaTarım.com 20 yıldır tarım, gıda, hayvancılık gibi alanlara yön veriyor, yol gösteriyor ve bu ekosistemin temel sorunlarına pratik ve reel çözümler sunuyor

Benzer Haberler

İçerik Bulunamadı
Sonraki Haber
Şelale Kadak: Türk tarımı için İzmir’de bir ‘Silikon Vadisi’ kuruldu

Şelale Kadak: Türk tarımı için İzmir’de bir ‘Silikon Vadisi’ kuruldu

“Mercimek ve nohut üzerindeki kısıtlama hemen kaldırılmalı”

Nohut, kuru fasulye ve mercimek Türk mutfağının baş tacı

Güncel Haberler

Kahve fiyatları dünyada geriliyor, Türkiye’de cep yakıyor

Kahve fiyatları dünyada geriliyor, Türkiye’de cep yakıyor

15 Kasım 2026
Bu köyde yaşayanlar çok şanslı. 60 milyonluk yatırımın geliri köylülere kalacak

Bu köyde yaşayanlar çok şanslı. 60 milyonluk yatırımın geliri köylülere kalacak

15 Kasım 2026
TARIMSAL ÜRETİMDE GÜNCEL KONULAR I SABAH AJANDASI

TARIMSAL ÜRETİMDE GÜNCEL KONULAR I SABAH AJANDASI

15 Kasım 2026
Özge Güneş: Afet bölgesinde üreticilerin sorunları artıyor

Geleceği birlikte kurmalıyız

15 Kasım 2026
Tarımda 950 milyar dolarlık rekor: Peki fiyatlar neden yükseliyor?

Tarımda 950 milyar dolarlık rekor: Peki fiyatlar neden yükseliyor?

15 Kasım 2026
  • GIDA
    • Gıda Güvenliği
    • Ekonomi Politika
    • İçecek
    • Bitkisel Gıda
    • Hayvansal Gıda
    • İşlenmiş Gıda
    • Organik
    • Perakende
    • Gastronomi
    • Gıda Teknoloji
  • TARIM
    • Tarla
    • Sebze
    • Meyva
    • Çevre Orman
    • Organik Tarım
  • HAYVANCILIK
    • Su Ürünleri
    • Büyükbaş
    • Kanatlı
    • Koyun
    • Keçi
    • Yumurta
    • Arıcılık-Bal
  • TARIM TEDARİK
    • Destekler
    • Tohum
    • Gübre
    • İlaç
    • Mekanizasyon
    • Sulama
    • Fide-Fidan
    • Akıllı Tarım
  • GIDATARIMTV
  • Arşiv
  • GIDA
    • Gıda Güvenliği
    • Ekonomi Politika
    • İçecek
    • Bitkisel Gıda
    • Hayvansal Gıda
    • İşlenmiş Gıda
    • Organik
    • Perakende
    • Gastronomi
    • Gıda Teknoloji
  • TARIM
    • Tarla
    • Sebze
    • Meyva
    • Çevre Orman
    • Organik Tarım
  • HAYVANCILIK
    • Su Ürünleri
    • Büyükbaş
    • Kanatlı
    • Koyun
    • Keçi
    • Yumurta
    • Arıcılık-Bal
  • TARIM TEDARİK
    • Destekler
    • Tohum
    • Gübre
    • İlaç
    • Mekanizasyon
    • Sulama
    • Fide-Fidan
    • Akıllı Tarım
  • GIDATARIMTV
  • Arşiv

Hakkımızda

Türkiye’nin en prestijli gıda ve tarım haberleri portalı olan GıdaTarım.com 20 yıldır tarım, gıda, hayvancılık gibi alanlara yön veriyor, yol gösteriyor ve bu ekosistemin temel sorunlarına pratik ve reel çözümler sunuyor

Facebook Instagram X-twitter Youtube

Kurumsal

  • Kurumsal
  • İletişim
  • Reklam
  • Künye
  • Arşiv
  • Gizlilik Politikası
  • Kurumsal
  • İletişim
  • Reklam
  • Künye
  • Arşiv
  • Gizlilik Politikası

Etkinlikler

Kahve fiyatları dünyada geriliyor, Türkiye’de cep yakıyor

Bu köyde yaşayanlar çok şanslı. 60 milyonluk yatırımın geliri köylülere kalacak

TARIMSAL ÜRETİMDE GÜNCEL KONULAR I SABAH AJANDASI

Geleceği birlikte kurmalıyız

Tarımda 950 milyar dolarlık rekor: Peki fiyatlar neden yükseliyor?

Meteoroloji’den sağanak ve kuvvetli rüzgar uyarısı: Çok sayıda bölgede yağış bekleniyor

E-Posta Bülteni

All Rights Reserved. CineTarım A.Ş

Gıda Tarım Kullanıcı Girişi

Aşağıdaki bilgilerle hesabınıza giriş yapın

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In
  • Gıda Güvenliği
  • Ekonomi Politika
  • İçecek ›
    • Alkol
    • Bira
    • Gazlı İçecek
    • Kahve
    • Meyva Suyu
    • Soda
    • Su
    • Süt
    • Çay
    • Şalgam
    • Şarap
  • Bitkisel Gıda ›
    • Bakliyat
    • Makarna
    • Mantar
    • Mercimek
    • Meyva
    • Nohut
    • Pirinç
    • Sebze
    • Un
    • Yağ
    • Şeker
  • Hayvansal Gıda ›
    • Bal
    • Balık
    • Beyaz Et
    • Kırmızı Et
    • Süt ve Süt Ürünleri
    • Yem
    • Yumurta
  • İşlenmiş Gıda ›
    • Baharatlar
    • Dondurulmuş
    • Konserve
    • Kurutulmuş
    • Salça Ketçap
    • Vegan
  • Organik ›
    • Hayvancılık
    • Meyva
    • Sebze
    • Tarla
    • Vegan
  • Perakende ›
    • Bakkal
    • E-Ticaret
    • Haller
    • Kooperatif
    • Marketler
    • Pazarlar
    • Vegan
  • Gastronomi ›
    • Catering
    • Fast Food
    • Gurmeler
    • Lokantalar
    • Yerel Lezzetler
  • Gıda Teknoloji ›
    • Ambalaj
    • Mutfak Ürünleri
  • Tarla ›
    • Anason
    • Arpa
    • Aspir
    • Ayçiçeği
    • Bakla
    • Buğday
    • Börülce
    • Fasülye
    • Kanola
    • Kenevir
    • Keten
    • Mercimek
    • Mısır
    • Nohut
    • Pamuk
    • Pancar
    • Pirinç
    • Soya
    • Tütün
    • Yerfıstığı
  • Sebze ›
    • Bakla
    • Balkabağı
    • Bamya
    • Barbunya
    • Bezelye
    • Biber
    • Domates ›
      • Domates Suyu
      • Ketçap
      • Organik Üretim
      • Salça
      • Sulama
      • Teşvikler
      • Tohum & Fide
      • Yetiştirme Teknikleri
      • Örgütler
      • İhracat & İthalat
    • Fasülye
    • Havuç
    • Ispanak
    • Kabak
    • Karnıbahar
    • Kereviz
    • Lahana
    • Mantar
    • Marul
    • Maydonoz
    • Nane
    • Patates
    • Patlıcan
    • Pazı
    • Pırasa
    • Roka
    • Salatalık
    • Sarımsak
    • Semizotu
    • Soğan
    • Turp
    • Yerelması
  • Meyva ›
    • Antepfıstığı
    • Armut
    • Avakado
    • Ayva
    • Badem
    • Ceviz
    • Dut
    • Elma
    • Erik
    • Fındık
    • Greyfurt
    • Hurma
    • Karpuz
    • Kavun
    • Kayısı
    • Kiraz
    • Kivi
    • Kızılcık
    • Limon
    • Mandalina
    • Muz
    • Muşmula
    • Nar
    • Portakal
    • Vişne
    • Yenidünya
    • Yerfıstığı
    • Zeytin
    • Çay
    • Çilek
    • Üzüm
    • İncir
    • İğde
    • Şeftali
  • Çevre Orman ›
    • Aromatik Bitkiler
    • Ormancılık
    • Peyzaj
    • İklim
  • Organik Tarım ›
    • Hayvancılık
    • Meyva
    • Sebze
    • Tarla
  • Su Ürünleri
  • Büyükbaş
  • Kanatlı
  • Koyun
  • Keçi
  • Yumurta
  • Arıcılık-Bal
  • Destekler ›
    • Enerji
    • Finans
  • Tohum ›
    • Sebze
    • Tarla
  • İlaç
  • Gübre
  • Mekanizasyon ›
    • Bahçe
    • Sebze
    • Tarla
  • Sulama ›
    • Damla Sulama
  • Fide-Fidan ›
    • Fidan
    • Fide
  • Akıllı Tarım ›
    • Aplikasyonlar
    • E-Ticaret
    • Hassas Tarım
imunify-bot-check

Add New Playlist

Sonuç Bulunamadı
Tüm Sonuçları Görüntüle
Kategoriler
  • GIDATARIMTV
  • ARŞİV
GIDA kategorisine git →
  • Gıda Güvenliği
  • Ekonomi Politika
İçecek kategorisine git →
  • Alkol
  • Bira
  • Gazlı İçecek
  • Kahve
  • Meyva Suyu
  • Soda
  • Su
  • Süt
  • Çay
  • Şalgam
  • Şarap
Bitkisel Gıda kategorisine git →
  • Bakliyat
  • Makarna
  • Mantar
  • Mercimek
  • Meyva
  • Nohut
  • Pirinç
  • Sebze
  • Un
  • Yağ
  • Şeker
Hayvansal Gıda kategorisine git →
  • Bal
  • Balık
  • Beyaz Et
  • Kırmızı Et
  • Süt ve Süt Ürünleri
  • Yem
  • Yumurta
İşlenmiş Gıda kategorisine git →
  • Baharatlar
  • Dondurulmuş
  • Konserve
  • Kurutulmuş
  • Salça Ketçap
  • Vegan
Organik kategorisine git →
  • Hayvancılık
  • Meyva
  • Sebze
  • Tarla
  • Vegan
Perakende kategorisine git →
  • Bakkal
  • E-Ticaret
  • Haller
  • Kooperatif
  • Marketler
  • Pazarlar
  • Vegan
Gastronomi kategorisine git →
  • Catering
  • Fast Food
  • Gurmeler
  • Lokantalar
  • Yerel Lezzetler
Gıda Teknoloji kategorisine git →
  • Ambalaj
  • Mutfak Ürünleri
TARIM kategorisine git →
Tarla kategorisine git →
  • Anason
  • Arpa
  • Aspir
  • Ayçiçeği
  • Bakla
  • Buğday
  • Börülce
  • Fasülye
  • Kanola
  • Kenevir
  • Keten
  • Mercimek
  • Mısır
  • Nohut
  • Pamuk
  • Pancar
  • Pirinç
  • Soya
  • Tütün
  • Yerfıstığı
Sebze kategorisine git →
  • Bakla
  • Balkabağı
  • Bamya
  • Barbunya
  • Bezelye
  • Biber
  • Fasülye
  • Havuç
  • Ispanak
  • Kabak
  • Karnıbahar
  • Kereviz
  • Lahana
  • Mantar
  • Marul
  • Maydonoz
  • Nane
  • Patates
  • Patlıcan
  • Pazı
  • Pırasa
  • Roka
  • Salatalık
  • Sarımsak
  • Semizotu
  • Soğan
  • Turp
  • Yerelması
Domates kategorisine git →
  • Domates Suyu
  • Ketçap
  • Organik Üretim
  • Salça
  • Sulama
  • Teşvikler
  • Tohum & Fide
  • Yetiştirme Teknikleri
  • Örgütler
  • İhracat & İthalat
Meyva kategorisine git →
  • Antepfıstığı
  • Armut
  • Avakado
  • Ayva
  • Badem
  • Ceviz
  • Dut
  • Elma
  • Erik
  • Fındık
  • Greyfurt
  • Hurma
  • Karpuz
  • Kavun
  • Kayısı
  • Kiraz
  • Kivi
  • Kızılcık
  • Limon
  • Mandalina
  • Muz
  • Muşmula
  • Nar
  • Portakal
  • Vişne
  • Yenidünya
  • Yerfıstığı
  • Zeytin
  • Çay
  • Çilek
  • Üzüm
  • İncir
  • İğde
  • Şeftali
Çevre Orman kategorisine git →
  • Aromatik Bitkiler
  • Ormancılık
  • Peyzaj
  • İklim
Organik Tarım kategorisine git →
  • Hayvancılık
  • Meyva
  • Sebze
  • Tarla
HAYVANCILIK kategorisine git →
  • Su Ürünleri
  • Büyükbaş
  • Kanatlı
  • Koyun
  • Keçi
  • Yumurta
  • Arıcılık-Bal
TARIM TEDARİK kategorisine git →
  • İlaç
  • Gübre
Destekler kategorisine git →
  • Enerji
  • Finans
Tohum kategorisine git →
  • Sebze
  • Tarla
Mekanizasyon kategorisine git →
  • Bahçe
  • Sebze
  • Tarla
Sulama kategorisine git →
  • Damla Sulama
Fide-Fidan kategorisine git →
  • Fidan
  • Fide
Akıllı Tarım kategorisine git →
  • Aplikasyonlar
  • E-Ticaret
  • Hassas Tarım

All Rights Reserved. CineTarım A.Ş