Melih Altınok: Ticaret Bakanı’yla limonu ve Hal Yasası’nı konuştuk

İki gündür tarladan 1.5 TL’ye çıkıp tezgâhta 50-100 TL’den satılan limon örneği üzerine yazıyorum. Şu sorulara cevaplar arıyorum:

Tarlalarda çürümeye terk edilen ürünler nasıl oluyor da tezgâhta ateş pahasına satılıyor? Nerede hata yapıyoruz? Sorunun hangi noktasını gözden kaçırıyoruz? Herkesin çözüm olarak dile getirdiği Hal Yasası yetersiz mi?


Tarım Bakanlığı özetle, “Biz üretimden ve üreticiden sorumluyuz. Sonrasındaki ticari süreç Ticaret Bakanlığı’nın alanı. Şu son dönemdeki fiyat artışının limon olmamasıyla ilgili hiçbir yönü yok. Hal Yasası konusu Ticaret Bakanlığı’nda” diyor.
Dün de gözlerin çevrildiği Ticaret Bakanı Ömer Bolat’la telefonda görüştük. Bakan 1961’de çıkarılan Hal Yasası’nın 2012’de daha kapsamlı hâle getirildiğini ve o günden beri pek çok kez de değişiklik yapıldığını anlattı. Son olarak 29 Mayıs’ta kapsamlı düzenlemeler yapılmış. Sayın Bakan’ın diğer sorularımıza verdiği cevaplar şunlar:

***

TARLADAN 1’E ÇIKAN, TEZGÂHTA NASIL 10’A SATILIYOR?
“Bu fahiş fiyattır” diyen Bakan Bolat, maliyetlere dair şöyle bir hesap yapıyor:
“Elektrik ve doğalgaz, Avrupa’nın en düşüğü. Sadece bu yıl 600 milyarı enerji sübvansiyonlarına ayırdık. 21 aydır elektriğe zam yok. Ancak 21 ayda gelirler arttı. Bunu hatırlatalım. Yaş sebze-meyve, çiftçiden hale ve markete ulaşana kadar yüzde 20-25 civarında fire veriyor. İkinci gider nakliye. 6-7 lira taşımacılığa gidiyor. Halde kabzımalın yüzde 8 komisyonu var. Yüzde 1-2 de belediyenin rüsum vergisini ekleyin. Maliyetler bunlardır.
Burada gözden kaçan bir konu hallerin, belediyelerin sorumluluğunda olması. Örneğin bugüne kadar pazar tezgâhları bile belediyelerde ilişki bulan komisyonculara kiralanıyordu. Onlar da pazarcılara kiraya veriyorlardı. E tabii bu tezgâh kirası da maliyetlere ekleniyordu. Yeni çıkardığımız bir düzenlemeyle bu işi ortadan kaldırdık. Tezgâhlar sadece pazarcılara kiralanacak.”

***

PEKİ, LİMON NASIL ZAM ŞAMPİYONU OLDU?
“Öncelikle bu sene o kadar bol bir üretim oldu ki, 2022’de 4.3 milyon ton narenciye üretimimiz 7.2 milyon tona çıktı. Biz de çiftçimizin elindeki fazla narenciyeyi askerlerimiz ve kredi yurtlar kurumundaki öğrencilerimiz için bol bol aldık.
Ürün o kadar çok ki, çiftçi toplayacak adam bulamıyor. Ciddi bir elemansızlık problemi var. Bu açık yabancı işçilerle de kapatılamıyor. Örneğin bugün 25 bin Afgan çoban gitse tarım, hayvancılık kalmaz. Limon 1 ile 3 TL arasında satılıyor diye ağaçta çürüdü. Toplananlar da Nevşehir ve Mersin’deki depolara alındı. Normalde 4 milyon ton alırlar, bu sene depolara 1 milyon ton limon gelmiş. Limonun Nişantaşı’nda markette 100 TL, Güngören’de 50 TL olmasının sebebi bu. Yeni hasat ağustosun başında. Hasada az zaman kaldığı için depocularda az limon var. Onlar da ucuza aldıkları ürünü zamlı satıyor. Denetimlerimiz bunları ürküttü. Baskınlarda Hal Kayıt Sistemi’nde olmayan tonlarca limon ele geçirildi. Ağustosta limon fiyatı normale döner.”

MANİPÜLATÖRLERİN ÜZERİNE YETERİNCE GİDİLMİYOR MU?
“Bugüne kadar milyarlarca lira ceza kestik. 29 Mayıs’ta da kapsamlı düzenleme yapıldı. Stokçuluğun cezası 10 katına çıkartıldı. Artık işletmelere 10 milyona kadar ceza verilebiliyor. Üreticiye yapılan ödemelerin vadesini ciddi oranda kısalttık. Denetim kadromuza 1300 kişi daha ekledik. Ancak yerel yönetimlerin fahiş fiyatla mücadeleye ellerindeki zabıta gücüyle etkin bir şekilde katılmadıklarını görüyoruz.”

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Çok Okunanlar

Benzer Haberler
KAÇIRMA

Gazi Kutlu: Ayçiçeğinde çiftçiyi ağlatan gerçekler: Fiyatlar düşüyor

TÜİK verilerine göre üreticide son 27 aydır artan ayçiçeği...

Zincir marketlerde yeni uygulama! Vatandaş kasaya gitmeden öğrenebilecek

Gıda işletmelerinde yeni dönem başladı. Zincir marketlerde karekod uygulamasına...

Seramik şirketinin genişleme ve yeni maden için istediği alan orman, mera ve tarım arazilerinden oluşuyor

Muğla ve Aydın’da orman nüfusu tehdit altında. Yıllar önce...

Adapazarı’na rakip Bayburt’tan çıktı: Ata tohumundan ekildi organik! Sonbaharda hasat edilecek….

Bayburt’ta ata tohumlarıyla sebze, meyve yetiştiren 74 yaşındaki çiftçi...