PAYLAŞ

Şevket Özügergin

 

Ekonomide bozulan dengeleri yeniden sağlamak amacıyla alınan önlemlere bir yenisi daha eklendi. Adı, Enflasyonla Topyekün Mücadele Programı (ETMP) görsel ve yazılı basında çok geniş yer tuttuğu için Programı, detaylarına girmeden, ana hatları itibariyle değerlendirmekle yetineceğiz.

Programın açıklanmasından önce ilgili bütün kuruluşlarla istişare edilmesi, fikirlerinin alınması ve bir mutabakat sağlanması olumludur. Böylece enflasyonla mücadele ortak bir hedef haline getirilmiştir. Daha önce ihraç bedelleri dövizlerin belli süreler içinde yurda getirilmesi kararında bu yola gidilmemiş olması sıkıntı yaratmıştır.

-Enflasyonla mücadeleye ekonomik tedbirler içinde öncelik verilmesi doğrudur. Yüksek enflasyon, faiz hadlerini, fiyatlama sistemini, satın alma gücünü, kurları, rekabet gücünü etkileyen ana unsurdur. Oynaklığı belirsizlik yaratmakta ve karar almayı zorlaştırmaktadır.

Şimdi ETMP kapsamında alınan önlemlere bakalım.

-Bütün kurumlar ve firmalar ürünlerinin fiyatlarında asgari % 10 oranında indirime gidecektir. Kampanya gönüllü bazdadır. Bu indirim, firmaların kendi satış planlarında yaptıkları indirimlere  ek olacaktır. Kampanyayı belirleyen logoyu çok sayıda firmanın kullanacağı açıktır. Ancak ilave bir % 10 indirim yapılıp, yapılmadığını kontrol etmek özellikle özel sektörde kolay değildir. Kampanyanın benimsenmesi için daha çok tanıtım yapılmasına ihtiyaç olacaktır. Yine de kısmi bir fayda sağlanabilecektir. Kampanyanın gönüllü bazda olması, serbest piyasa mekanizmasının gereğidir.

-KDV iadelerinin gecikmesi ihracatçı için çok ciddi bir sorundur. Nakit akışını zorlamaktadır. Bu yıl sonuna kadar mevcut iadelerin tamamının yapılacağının açıklanması olumludur. 2019 yılında, KDV iadelerinin yarısının başvuru tarihinden itibaren 15 gün içinde yapılacak olması olumludur ama esas olan tamamının kısa sürede ödenmesidir.

-1 Ağustos 2018 den geçerli olmak üzere, yüksek faizle verilen kredilerin faizlerinde % 10 oranında indirim yapılacaktır. Bu konuda Bankalar Birliği ile anlaşma sağlanmıştır. Ancak uygulamada bazı anlaşmazlıklar çıkabilir. Yüksek faiz kavramı açık değildir. Bankaların faiz hadleri değişiktir. Müşteriye bağlı faiz hadleri vardır. Söz konusu tarihten itibaren verilen bütün kredilere uygulanan faizlerde aynı oranda indirim sıkıntı ve eşitsizlik yaratabilir.

-Yıl sonuna kadar doğal gaz ve elektrik fiyatlarına zam yapılmayacaktır. İstisna küresel piyasalarda ortaya çıkacak ve fiyatları yukarı yönde etkileyecek olağanüstü gelişmelerdir. Her iki ürüne de geçtiğimiz aylarda oldukça büyük zamlar yapılmıştır. Tüketici ve sanayici hiç olmazsa önümüzdeki 3 ay için enerji maliyetlerini hesap edebilecektir. 4 Kasımda yürürlüğe girecek olan ABD’nin İran ambargosu dengeleri değiştirebilir.

-ETMP’nin açıklanmasından birkaç gün önce yürürlüğe giren 15 milyon liranın altındaki borçların 6 ayı ödemesiz olmak üzere 24 aylık bir vade ile yeniden yapılandırılması kararı borçlulara bir nefes aldıracaktır. Ancak uygulamada sorunlar çıkabilir. Çünkü şartlıdır. Borçlunun hakkında yasal takip işlemine başlanmamış olması gereklidir. İflas kararı bulunmaması lazımdır. Kredilerin 30 Haziran 2018 tarihinden sonra ilgili bankada yapılandırılmamış olması şarttır. Ayrıca yeniden vadelendirme sonrası borçlarını ödeyeceğine ilişkin kanaatin oluşması gereklidir. Üstelik her banka, başvuruyu kendi risk yönetimi ve kredi politikası çerçevesinde değerlendirecektir.

Sonuç itibariyle söz konusu kampanyanın ekonomiye olumlu katkısı olacaktır. Katkının derecesini görmek için beklemek gereklidir. Ancak enflasyon sorununun asıl çözümü, yapısal reformlara, yabancı sermaye girişlerine, sıkı para politikasına, mali disipline, üretim ve ihracat destekli büyüme politikasına bağlı olacaktır.