PAYLAŞ

‘Fiyatları bilinçli olarak artırılıyormuş ve üreticiler fırsatçılık yapıyormuş’ gibi bir algı oluşturulmaya çalışıldığını kaydeden sektör temsilcileri bu durumdan son derece rahatsız olduklarını dile getirdiler.

Türkiye’nin önemli yumurta üretim bölgelerinden Afyon’da 19 Temmuz 2017’de toptanda tanesi 19.5 kuruş olan duble yumurta, 19 Temmuz 2018 itibariyle yüzde 110.3 zamlanarak 41 kuruşa yükseldi. Kayseri’de de aynı tarih aralığında yüzde 83.8 artarak 20.3 kuruştan 37.3 kuruşa çıktı. Yumurta Üreticileri Birliği’nin (YUM-BİR) belirlediği fiyat ise yine bir yıl içinde yüzde 87.69 artarak 19.5 kuruştan 36.6 kuruşa yükseldi. Fiyat artışı ile gündeme gelmekten şikayetçi olan üreticiler, son bir yılda girdi maliyetlerinin yaklaşık yüzde 60 artığını kaydederek, bunun ancak yüzde 25’ini fiyatlarına yansıtabildiklerini söylediler. Konu ile ilgili DÜNYA’ya açıklamada bulunan sektör temsilcileri, “Yumurta fiyatları bilinçli olarak artırılıyormuş ve üreticiler fırsatçılık yapıyormuş” gibi bir algı oluşturulmaya çalışıldığını kaydederek, bu durumdan son derece rahatsız olduklarını dile getirdiler.

Türkiye Yumurta Üreticileri (YUM-BİR) Başkanı İbrahim Afyon, artan girdi maliyetlerine dayanamayan bir çok üreticinin hayvanlarını kesime gönderdiğini vurguladı. Sektörde arz-talep dengesizliğinin yaşandığını kaydeden Afyon, “Maliyet artışları ile market ve perakendecilerin kâr marjlarının hem yüksek olması hem de yüzde ile belirlenmesi makasın daha da açılmasına neden oldu. Bu da fiyatları artırdı” dedi.

Duble yumurta fiyatı son bir yılda yüzde 90 arttı
Duble yumurta fiyatı son bir yılda yüzde 90 arttı

                     

Talep arttı, sektör hazırlıksız yakalandı

İbrahim Afyon, ayrıca tatil bölgelerindeki yüksek doluluk oranının yarattığı talep artışında sektörün hazırlıksız yakalandığını vurguladı. Afyon, “Yumurtanın üzerine vurulan ve organik, serbest dolaşan ve kümeste özgür dolaşan tavuk yumurtalarının kümes tavuğu yumurtaları ile hiçbir farklılığının olmadığının anlaşılarak yumurtaya gerçek değerinin verilmesinin de fiyat artışta etken oldu” diye konuştu.

Maliyet yüzde 60 arttı, üretici açısından kârlılık yok

Afyon, geçen yıl eylül ayında tonu bin 150 TL olan yemin, şu anda bin 550 TL’ye çıktığını, diğer girdi artışları ile üretim maliyetlerinin yüzde 60 oranında arttığını belirtti. Afyon, yapılan zamların yumurta üreticisi açısından bir kârlılık oluşturmadığını vurguladı.

“Yumurtaya zam geldi” diyebilmek için, yumurtanın ilk fiyatına ve olması gereken fiyatına bakmak gerek” diyen Afyon, şöyle devam etti: “Yüzde 50 zarar eden ürünün fiyatına, yüzde 100 artış gelirse ürün sadece maliyet fiyatına yeni yükselir. Yüzde yüz kâr ediliyor anlamı çıkmaz. Fiyat artışlarını, üretici fiyatını kendi içinde, tüketici fiyatlarını kendi içinde değerlendirmek gerekir. Sürekli dalgalanan ve zaman zaman zarar eden yumurtanın fiyat artışını yıllık ortalamadan alındığında yumurtanın üreticisine ancak yüzde 10 kâr getirisi olur. Marketten alınan 30 adetlik yumurta yaklaşık 2 kg gelir, bu da 260 gr protein. 30 adet yumurtanın üreticiden çıkışı yaklaşık 12 TL ve tüketiciye yaklaşık 18 TL’ye ulaşır. Sağlıklı normal bir insanın günlük ihtiyacı olan 50 gr. protein 4 adet yumurtadan yani 3 TL’ye karşılanır. 1 kg protein kaynağı yanında zengin vitamin ve mineral deposu yumurtanın değeri daha yüksek olmalı. Yatırımcısına makul kâr bırakıp sektör ve işletmesinin devamlılığını sağlamalı. Maliyetinden kısa süreli de olsa yüksek kârla satmak, sektöre yapılacak aşırı kapasite artışları, üreticilerin yıllarca zarardan kurtulma mücadelesi vermesine sebep olacak.”

Asıl fiyat artışı marketlerde

Yumurta üreticilerinin hiçbir zaman ürünü satanlar kadar para kazanmadığını kaydeden Manisa Yumurta Üreticileri Birliği Başkanı Can Sağır, üreticinin üretim maliyetlerine yüzde 40 zam geldiğini, fakat bu zammın marketlerin sabit kâr oranları nedeniyle tüketiciye misliyle yansıdığını vurguladı. Şu anda Türkiye’nin en önde gelen tavuk ve yumurta üreticilerinin dahi oldukça zor günler geçirdiğini söyleyen Sağır, ‘’Geçen yıl çıplak yumurtanın maliyeti 22 kuruş iken bu yıl en az 30 kuruşa çıktı. Üreticilerimiz zamlardan dolayı yeni sürüleri yetiştiremez hale geldi ve haklı olarak üretimi azalttı. Azalan üretim arz-talep dengesizliği oluşturdu ve bu durum, hem üretici hem de tüketicilere zam olarak yansıdı’’ dedi. ‘’Bir koli yumurtanın geçen yıl kümes çıkış maliyeti ortalama olarak 8 lira” olduğunu aktaran Can Sağır, “Bu yıl maliyetler ise 10 lirayı buluyor. İşin özüne bakıldığında üretici tarafında yüzde 20-25 oranında bir zam var. Fakat üreticinin maliyet giderlerinde yüzde 40 oranında artış var. Geçen yıl 85 ila 90 kuruş arasında olan yem maliyetleri şu anda 1 lira 50 kuruşa yükseldi. Vatandaşlar yumurtaya gelen zamların üretici kaynaklı olmadığını doğal olarak anlayamıyor. Üreticiler yumurtaya yüzde 90 ile yüzde 100 arasında zam yapmadı. Yumurta satış noktaları ve marketler kâr oranlarını daima sabit tutuyor. 5 liraya aldıklarını yumurtanın üzerine de yüzde 30 kâr zammı ekliyorlar, 10 liraya aldıkları yumurtanın yüzerine de yüzde 30 kâr zammı ekliyorlar. Hal böyle iken 5 liraya eklenen yüzde 30 kâr ile 10 liraya eklenen yüzde 30 arasında büyük bir fiyat farkı oluşuyor. Tüketicimiz bu farklı baz alıyor’’ ifadelerini kullandı.

www.dunya.com