PAYLAŞ

Fatma Genç

Doğu Karadeniz Bölgesi’nin en önemli geçim kaynağı olan çayın bugün geldiği noktayı anlamak için ÇAYKUR’da yaşanan dönüşüme dikkat kesilmek lazım. Uzun bir süredir genel müdürlüğü vekâletten yürütülen ÇAYKUR’a altı ay sonra Genel Müdür ataması yapıldı. Atamayı sadece basit bir isim değişikliği olarak görmemek gerek. ÇAYKUR’daki bu atama aynı zamanda çay üreticisinin bitirilmesi ve çay tarımının sermayeye açılması projesinin AKP’li yıllarla birlikte nasıl inşa edildiğini ortaya koymakta…

Resmi Gazete’de 4 Ekim 2018 tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile genel müdürlüğe getirilen isim çayda metalaşma sürecinin yeni evresinin mimarı olarak tanıdığımız Ekrem Yüce. AKP’nin iktidar oluşuyla eş zamanlı olarak ÇAYKUR’da daha önce de genel müdürlük yapmış olan Yüce, bugün çay tarımında yaşanan yıkım ve çay üreticilerinin güvencesizleşmesinin ilk adımlarını atan isim olarak bilinmekte. 2003-2011 yılları arasında ÇAYKUR Genel Müdürü olan Yüce, o dönemde sıkça tartışılan Çay Kanun Tasarısı’nın da hazırlayıcılarından. ÇAYKUR işçilerini sendika değiştirme baskısı altında sendikasızlaştırma sürecine tabi tutarak, toplu sözleşme hakkını yok eden çalışmalar da Yüce dönemindeydi.

ÇAYKUR’DA GARİP OLAYLAR

2001 Ekonomik Programı ile özelleştirilecek Kamu İktisadi Teşekkülleri arasına alınan ÇAYKUR, Şubat 2017 tarihinde Türkiye Varlık Fonu’na aktarılan kurumlardan birisi oldu. Çay üreticisinin güvencesi olan ÇAYKUR bu devir ile birlikte özel hukuk hükümlerine tabi bir şirketin bünyesine geçmiş oldu. TBMM’nin denetimi dışına çıkarılarak, Varlık Fonu eliyle ÇAYKUR üzerinde yapılacak keyfiliklerin böylece önü açıldı. Yapılan devir ile çay üreticisi lehine çay piyasasında dengeleyici bir rol üstlenen ÇAYKUR her an rehin ve ipotek yoluyla varlıkları haczedilebilecek bir kurum oldu. Çünkü ÇAYKUR doğrudan özelleştirilmemiş olsa bile, Varlık Fonu’nun kuruluş kanununda belirtilen ‘finansman sağlanırken Türkiye Varlık Fonu portföyü üzerinde teminat, rehin, kefalet ve ipotek tesis edebilir’ maddesi ile açıkça üreticinin kurumu olmaktan çıkarıldı.