PAYLAŞ

“Bizdeki doğal afetler de artık can yakmaya başladı”

İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Orhan Şen son zamanlarda yaşanan sel, yangın ve fırtına felaketlerine ilişkin olarak, “Küresel ısınmanın bizim ülkemizde son zamanlarda gösterdiği diğer etki de şimşek ve yıldırımlar. Türkiye’de tropik gece-gün sayısı hızla artmaya başladı” dedi.

Hürriyet’ten İpek Özbey‘e konuşan Şen, “Bireysel olarak herkes kendi karbon ayak izini hesaplamalı ve bunu azaltmaya başlamalıdır. Yoksa Amerika’daki Florance tayfunu gibi her doğal afet şiddetini arttırarak devam edecektir. Tabii ki o tip tayfunların bölgemizde oluşması mümkün değil ama bizdeki doğal afetler de artık can yakmaya başladı” ifadesini kullandı.

Şen’in söyleşisi şöyle:

Yıllardır ‘küresel ısınma’ uyarılarını dikkate almadık ve şimdi sonuçlarını mı yaşamaya başladık ? 

Önce küresel ısınma nedir, onu anlatalım. Soluduğumuz havanın sıcaklığını yeryüzünden yayılan uzun boylu radyasyon ayarlar. Güneşten kısa dalga boylu radyasyon yeryüzüne ulaşır. Yeryüzü bu radyasyonu emer ve uzun dalga boylu radyasyon olarak uzaya doğru geri verir. Bu radyasyon havayı ısıtır, fazla kısmıysa uzaya kaçar. Yani esas kaynak güneş olsa da gelen ışınlar havayı ısıtmaz, dünyanın geri verdiği ısıtır. Yeryüzünün verdiği bu radyasyon uzaya doğru giderken önüne bir engel çıkar…

Sera gazı yani…

Aynen, bu engel sera gazıdır. Dünyada atmosferin oluşumundan itibaren varolan bu kuşaktaki en önemli sera gazları; karbondioksit, metan ve nitrius asittir. Bu kuşak uzaya doğru kaçan yeryüzünden yayılan radyasyonun bir kısmını geri gönderir, bir kısmının uzaya gitmesine izin verir. Böylece dünyanın ortalama sıcaklığı sabitlenir. Bu değer de 14-15 derece civarındadır. Şayet atmosferdeki sera kuşağı kalınlaşırsa geri gönderilen rasyasyon artar ve dünya ısınmaya başlar. Yorganla ya da çarşafla yatmak gibidir. Kalın bir yorganla yatarsanız daha fazla ısınırsınız. Atmosferin oluşumunda karbondioksit değeri yaklaşık milyonda 290 birimdi. 2018’de bu değer milyonda 420 birime çıktı. Dolayısıyla sera kuşağı kalınlaştı, yorgana döndü. Ve dünya ısınmaya başladı. Sera gazlarını kim arttırdı? İnsanoğlu… Sanayi devrimiyle üretim de arttı. Böylece sanayi ve evsel ihtiyaçta gerekli enerjiyi elde etmek için kömür, petrol, doğal gaz gibi fosil yakıtların kullanımında yükselme oldu. Bunların yanmasından dolayı da atmosfere karbondioksit ve diğer sera gazları çıkmaya başladı.

Bu yazı sıcak geçirdik. Bir yandan da ne zaman yağmur yağsa sel felaketine dönüştü. Bu ikisi; yani çok sıcak ve aşırı yağış arasında bir ilişki var mı?